Europese Groenen zijn hevig in verzet tegen glyfosaat
nieuws
In het Europees Parlement verzet de milieucommissie zich tegen een nieuwe markttoelating voor de chemische onkruidbestrijder glyfosaat. Volgende week spreekt het voltallige parlement zich erover uit. De Europarlementsleden van de groene fractie doen er alles aan om hun collega’s te overtuigen dat glyfosaat beter verboden wordt. Zo nodigen ze de parlementsleden net als enkele EU-commissarissen uit om hun urine te laten testen op residuen van glyfosaat. Zo’n urinetest is in Duitsland recent nog op grote schaal uitgevoerd. Bij vrijwel alle 2.000 proefpersonen werden residuen gemeten, bij driekwart van hen ging het om een hoeveelheid die de wettelijke limiet voor glyfosaat in drinkwater vijfmaal overschreed.
Door het ontbreken van een wetenschappelijke consensus omtrent de veiligheid van glyfosaat roert de politiek zich. Van diverse zijden probeert men de beslissing te beïnvloeden om het gebruik van glyfosaat in Europa niet voor nog eens 15 jaar toe te laten. Het zijn de experten van de lidstaten die volgende maand de knoop moeten doorhakken. Eigenlijk had dat al gebeurd moeten zijn maar het ontbrak aan een gekwalificeerde meerderheid binnen het comité zodat de stemming werd uitgesteld. Elf lidstaten zijn tegen (Nederland, Frankrijk en Italië) of onthouden zich. Als de lidstaten er niet uitraken, dan heeft de Europese Commissie het laatste woord. Eind juni vervalt immers de markttoelating van glyfosaat in de EU.
Het Europees Parlement heeft in dit dossier weinig in de pap te brokken, maar kan wel politieke druk uitoefenen. De milieucommissie deed dat vorige maand met een (niet bindende) resolutie waarin de Europese Commissie gevraagd wordt om de markttoelating voor glyfosaat niet te verlengen. Zolang er ernstige zorgen zijn omtrent de kankerverwekkende en hormoonverstorende eigenschappen van het herbicide achten de parlementsleden dat onverstandig. Het zint hen niet dat residuen van glyfosaat overal worden teruggevonden: in het milieu, in voedingsproducten en in ons lichaam.
Volgende week woensdag wordt de resolutie ter stemming voorgelegd in de plenaire zitting van het Europees Parlement. In de aanloop daar naar toe bepleiten Bart Staes en zijn collega’s van de groene fractie een verbod op glyfosaat. De classificatie van glyfosaat als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens’ door het WHO-agentschap IARC vinden zij een eerste heel goede reden. Ook het effect op het menselijk hormoonsysteem baart hen zorgen omdat dit onvoldoende getest zou zijn. Staes en co hebben er schoon genoeg van dat mens en milieu nog steeds blootgesteld worden aan de chemische stof, ondanks alle zorgen omtrent de volksgezondheid en de agro-biodiversiteit.
Om hun punt te maken, stellen ze voor dat alle Europarlementsleden en enkele EU-commissarissen zich onderwerpen aan een urinetest. “De urinetest komt er met de actieve steun van parlementsleden uit andere politieke fracties: de sociaal-democraten, christen-democraten, unitair links en liberalen”, verduidelijkt Staes. Toen de groene denktank Heinrich Böll Foundation een gelijkaardige test met 2.000 Duitse proefpersonen deed, leverde bijna niemand een proper plasje af.
Verder wordt door de Europese Groenen gewezen op de schadelijke milieu- en diereffecten. EFSA ontwaarde nadelige effecten op lange termijn voor zoogdieren, vooral voor herkauwers, en de Groenen vinden dat de Europese Commissie daar te licht over heen is gegaan. De Europese Ombudsman heeft de Commissie er in februari van dit jaar nog op gewezen dat de EU geen potentieel onveilige stoffen kan toelaten en vervolgens blindelings op de lidstaten vertrouwen om voorzorgsmaatregelen te nemen.
In totaal somt Europees parlementslid Bart Staes zeven redenen op waarom glyfosaat beter verboden wordt: van het gebrek aan transparantie in de besluitvorming over glyfosaat, het onderdeel zijn van een schadelijk landbouwmodel tot het voorhanden zijn van alternatieve methoden om onkruid te bestrijden. Ook ggo’s worden aangehaald want de afkeer van de Groenen voor genetisch gemodificeerde gewassen straalt af op glyfosaat. Maïs en soja die ‘Roundup Ready’ is, wordt elders in de wereld al 20 jaar lang geteeld. Dat heeft het gebruik van glyfosaat sterk in de hand gewerkt.
Er is geen andere chemische stof die in zo’n grote hoeveelheden over landbouwpercelen wordt gesproeid. Het landbouwgebruik werd in 2014 op 825.000 ton actieve stof geraamd. Driekwart van het gebruik van glyfosaat is in de landbouw te situeren. Verder doen ook particulieren en overheden beroep op de niet-selectieve onkruidbestrijder.
Terwijl de Europese boerenkoepel Copa-Cogeca argumenteert dat glyfosaat nodig is voor een competitieve landbouw wijzen de Europarlementsleden van de groene fractie elk landbouwgebruik ervan af. Bart Staes: “Glyfosaat is de incarnatie van een schadelijk landbouwmodel dat synoniem staat voor winstbejag, monocultuur en ggo’s, dat schadelijke effecten heeft op de biodiversiteit en bodembewerking achterwege laat omdat een bespuiting met glyfosaat goedkoper is. Er zijn in weerwil van wat de agrochemische industrie beweert wel degelijk alternatieven voor glyfosaat.”
In de aanloop naar een beslissing over glyfosaat klagen Staes en zijn collega’s ook het gebrek aan transparantie aan. Net omdat de Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) en het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) elkaar tegenspreken, vinden zij het belangrijk dat open kaart wordt gespeeld. Anders dan IARC baseerde EFSA zijn oordeel ook op studies die uitgevoerd zijn in opdracht van de fabrikanten. Niet al die studies werden openbaar gemaakt om geen commerciële belangen te schaden. Onder druk van EU-commissaris voor Volksgezondheid Vytenis Andriukaitis heeft de industrie inmiddels ‘gecontroleerd toegang’ verschaft tot alle data die overgemaakt zijn aan EFSA. De Europese Groenen verwachten aanstaande maandag reactie van de Europese Commissie op hun vraag om inzage van de afgeschermde studies.
