Europese Commissie wil tariefvrije importsuiker bannen om suikersector te ontlasten

“Ik zal een tijdelijke opschorting van het inward-processing-regime (IPR) voor suiker voorstellen om de druk op suikerproducenten te verlichten”, liet de Luxemburger Christophe Hansen weten op X, het vroegere Twitter. Dat deed hij in de marge van de Raad van Europese landbouwministers. Na het voorstel van Hansen moeten het Europees Parlement en de lidstaten dit nog bespreken en eventueel aanpassen.

Hoewel een opschorting daarmee nog geen feit is, vormt dit wel een stap in de goede richting voor de Europese suikerindustrie, die al langer kritiek uit. De IPR-regeling is een Europese douaneregeling die bedrijven toelaat grondstoffen van buiten de EU in te voeren, te verwerken en daarna opnieuw uit te voeren buiten de EU.

Het systeem werd ooit in het leven geroepen om in jaren met weinig suiker ervoor te zorgen dat verwerkers over voldoende suiker beschikken. “Maar in jaren zoals nu, wanneer er voldoende suiker in Europa aanwezig is, is dit IPR-systeem totaal zinloos”, aldus Erwin Boonen van Tiense Suikerraffinaderij. Daarnaast zou het systeem niet transparant zijn. “In de praktijk verlaat de suiker de EU niet, met nog meer druk op de Europese markt tot gevolg”, aldus Boonen.

Statistieken laten zien dat de tariefvrije import onder IPR de voorbije jaren sterk is gestegen, van zo’n 400.000 ton in 2020-2021 naar meer dan 730.000 ton in 2024-2025. Daarmee vormt deze import inmiddels het overgrote deel van de EU-suikerimport.

Hendrik Vandamme, voorzitter van de Confederatie van de Belgische Bietenplanters (CBB), constateert op basis hiervan dat het systeem zijn doel voorbijschiet. “Het systeem is bedoeld om verwerkers in tijden van een laag Europees suikeraanbod van grondstoffen te voorzien, zodat zij hun klanten buiten de EU kunnen bevoorraden.”

In de huidige situatie verdringt IPR-suiker de Europese suiker van de markt. “Noorwegen is bijvoorbeeld een niet-EU-land waar IPR-suiker terechtkomt, terwijl dat ook een markt is voor EU-suiker.” Op deze manier moet Europese suiker concurreren met suiker die vaak onder minder strenge normen wordt geproduceerd.

CBB, de Belgische Vereniging van Suikerfabrikanten (SUBEL) en Europese dochter- en koepelorganisaties zoals CIBE (International Confederation of European Beet Growers) pleiten daarom al langer voor een herziening van het systeem. Dat was ooit als beschermingsmechanisme voor verwerkers bedoeld, maar zou nu oneerlijke concurrentie in de hand werken.

Het protest tegen het gunstregime flakkerde enkele weken geleden opnieuw op, toen ook het Mercosur-handelsverdrag ter ondertekening op tafel lag. De verhoogde import uit Oekraïne en meer goedkope suiker uit de Mercosurlanden, in combinatie met IPR, betekenden een ernstige bedreiging voor het voortbestaan van de suikerindustrie.

Nadat Mercosur op de lange baan werd geschoven, ligt een opschorting van IPR nu mogelijk ook in het verschiet. Dit tot opluchting van CBB en andere belangenorganisaties. “Het is belangrijk dat Europese suikerverwerkers zich in eerste instantie richten op suiker die op Europese bodem geproduceerd wordt. De teelt van suikerbieten is van groot belang voor onze landbouwers, zowel voor de gewasrotatie als voor inkomensdiversificatie. Maar de prijs en het areaal staan al geruime tijd onder druk”, klinkt het bij Boerenbond.

Ook CBB hoopt bij monde van Vandamme dat een bijsturing van het systeem leidt tot een verbetering van de suikermarkt, die momenteel door een crisis gaat. Als gevolg van de slechte marktsituatie contracteerden veel Europese suikerverwerkers, waaronder Tiense Suikerraffinaderij, voor het aankomende seizoen aanzienlijk minder suikerbieten, om zo het overaanbod te verminderen.