Europees Parlement keurt tijdelijke steun voor hoge meststofprijzen goed

Vorige maand schoof de Europese Commissie enkele kortetermijnvoorstellen naar voren die landbouwers moeten ondersteunen bij de stijging van kunstmestproducten, mede als gevolg van de crisis in het Midden-Oosten. Zo tracht de EU een daling van de landbouwproductie en stijgende prijzen voor consumenten te voorkomen. Aangezien landbouwers snel beslissingen moeten nemen over de aankoop van meststoffen voor het komende jaar, besloot het Parlement deze voorstellen in spoedprocedure te behandelen.

Woensdag werden de maatregelen uiteindelijk goedgekeurd. Zodra ze ook groen licht krijgen van de Raad, zullen de EU-lidstaten de mogelijkheid krijgen om voorschotten op de rechtstreekse GLB-steun al uit te betalen voor 15 oktober. Bovendien mogen ze het voorschot optrekken van 70 naar 75 procent.

Ook zal er een nieuwe tijdelijke liquiditeits-steunmaatregel mogelijk zijn die landbouwers moet helpen de stijgende kosten voor kunstmest op te vangen. De steun zou tot 50 procent van de meerkost kunnen dekken, en 80 procent voor landbouwers die deelnemen aan ecoregelingen of agromilieu- en klimaatverbintenissen die zijn ontworpen om het gebruik van kunstmeststoffen te verminderen. De meerkost wordt bepaald door de prijs na 1 maart 2026 te vergelijken met een benchmarkprijs, die minstens drie opeenvolgende maanden tussen 1 januari en 28 februari 2026 beslaat.

Om overcompensatie te vermijden moeten lidstaten van de EU plafonds per landbouwer of hectare vastleggen. De steun zou ook enkel gegeven mogen worden aan actieve landbouwers die het meest getroffen zijn. Lidstaten mogen die voorwaarden zelf uitwerken.

Voor deze liquiditeitsmaatregel komt er geen extra steun vanuit de EU, het moeten worden gefinancierd met het bestaande GLB-budget. Lidstaten krijgen wel iets meer flexibiliteit om hun budgetten te herzien binnen de GLB-pijlers en jaren.  

Meststoffencrisis

De landbouw in de EU is sterk afhankelijk van meststoffen, die aanzienlijke kosten met zich meebrengen voor landbouwers. Volgens de Commissie maken meststoffen tot 16 procent uit van de productiekosten voor landbouwers.

De meststofprijzen zijn zeer volatiel geworden sinds het begin van de oorlog in Oekraïne en lagen eind 2025 meer dan 60 procent boven het niveau van 2020. Ze zijn opnieuw sterk gestegen als gevolg van de crisis in het Midden-Oosten en de afsluiting van de Straat van Hormuz. De prijzen voor stikstofmeststoffen lagen in april 2026 40 procent hoger dan in december 2025.

"Snelle steun nu, ambitieuze meststoffenstrategie morgen"

“Ik ben zeer tevreden dat we deze steunmaatregelen vandaag in het Europees Parlement hebben goedgekeurd", reageert Europees parlementslid Hilde Vautmans (Renew Europe, Anders.) "Onze boeren voelen elke dag de impact van stijgende meststoffenprijzen, hoge energiekosten en steeds kleinere marges. Dan moeten we ervoor zorgen dat steun niet blijft hangen in procedures, maar snel terechtkomt bij wie ze nodig heeft: onze landbouwers.”

Volgens Vautmans is deze steun belangrijk op korte termijn, maar moeten er ook structurele oplossingen komen. “Tegelijk moeten we dringend werk maken van de Europese meststoffenstrategie die in mei werd voorgesteld. Alleen zo zorgen we voor echte oplossingen voor onze landbouwers. Wie voedselzekerheid ernstig neemt, moet ook de mensen ondersteunen die elke dag voor ons voedsel zorgen. Snelle steun vandaag en een ambitieuze meststoffenstrategie morgen: dat is wat onze landbouwers nodig hebben.”