Europa krijgt geen beweging in het glyfosaatdossier

Voor de derde keer is de Europese Commissie er niet in geslaagd om bij de lidstaten voldoende steun te vinden voor haar plan om het gebruik van glyfosaat in de EU te verlengen. Het jongste voorstel betrof een korte verlenging van de markttoelating met 12 tot 18 maanden, in afwachting van het advies van het Europees agentschap voor chemische stoffen (ECHA). Het dossier gaat nu naar een beroepsinstantie waar de lidstaten opnieuw aan zet zijn, mogelijk moet de Commissie voor het eind van de maand zelf de knoop doorhakken.

De lidstaten van de Europese Unie hebben maandag geen akkoord kunnen bereiken over het voorstel van de Europese Commissie om de vergunning van glyfosaat met 12 tot 18 maanden te verlengen. Glyfosaat is een veelgebruikte actieve stof in onkruidverdelgers, onder meer in het bekende Roundup. De Commissie probeert al maanden om de vergunning, die eind juni afloopt, te verlengen, maar kon onder de lidstaten onvoldoende steun vinden. Vorige week stelde commissaris voor Gezondheid en Voedselveiligheid Vytenis Andriukaitis daarom voor de vergunning te verlengen in afwachting van een advies van het Europees agentschap voor chemische stoffen (ECHA).

Tijdens een stemming in de bevoegde expertencommissie konden de lidstaten het maandag ook over dit laatste voorstel niet eens geraken. Twintig landen, waaronder België, stemden voor, zeven landen onthielden zich en Malta stemde tegen, zo vernam persagentschap Belga bij een diplomatieke bron. De grote verrassing was dat Frankrijk, dat altijd al tegen een verlenging van de vergunning voor glyfosaat was, zich nu onthouden heeft. Rond 20 juni stemmen de lidstaten in beroep opnieuw over het voorstel in een nieuwe poging om een gekwalificeerde meerderheid te vinden voor een markttoelating. Vinden ze weer geen akkoord, dan is het aan de Commissie zelf om te beslissen over haar eigen voorstel.

De besluiteloosheid van de lidstaten zien de fabrikanten van glyfosaat als een gevolg van de politieke geladenheid van het dossier. De adviezen van de bevoegde Europese agentschappen verantwoorden volgens de gewasbeschermingsmiddelenindustrie zonder veel poespas een nieuwe markttoelating voor 15 jaar. Het eerste signaal dat  chemicaliënagentschap ECHA geeft, lijkt de veiligheid van glyfosaat te bevestigen. Glyfosaat wordt niet als carcinogeen geclassificeerd, evenmin als mutageen of reproductietoxisch. ECHA onderwerpt zijn dossier nog aan een revisie en publieke consultatie. Voor de fabrikanten die zich verenigden in de Glyphosate Task Force is het onderhand wel duidelijk dat een aantal lidstaten hun oordeel niet langer baseren op het wetenschappelijk bewijs dat leidend zou moeten zijn bij de evaluatie van gewasbeschermingsmiddelen.

Greenpeace maakt van de impasse gebruik om “uit voorzorg” te pleiten voor een verbod op particulier gebruik van glyfosaat. “Geen enkel redelijk politicus kan het gebruik van een dergelijk gif blijven toelaten en intussen beweren de belangen van de burger en het milieu te verdedigen”, klinkt het uit die hoek. Boerenkoepel Copa-Cogeca doet dan weer zijn uiterste best om het professioneel gebruik van glyfosaat te vrijwaren voor de toekomst. De organisatie laat in een persbericht vier landbouwers getuigen over het belang van de chemische onkruidbestrijder voor hun bedrijfsvoering.

Een Britse akkerbouwer verklaart dat hij glyfosaat gebruikt kort voor de oogst van zijn bakgranen. Daardoor rijpen ze gelijkmatig en moet er na de oogst door de graanhandelaar minder gedroogd worden, wat brandstof uitspaart. Deze specifieke vorm van glyfosaatgebruik ligt zo mogelijk nog meer onder vuur dan de inzet als onkruidbestrijder. Zo wil het Europees Parlement dit liefst van al verbieden, wat in het voorstel van de Commissie omgebogen wordt tot “beperken tot een minimum”. In Frankrijk en over de plas in Groot-Brittannië houdt de landbouwsector vast aan dit voor-oogst-gebruik.

Glyfosaat is naar verluidt ook onmisbaar bij boeren die niet langer ploegen maar de grond bewerken zonder hem om te keren. Een Duitse landbouwer zegt dat het aan glyfosaat te danken is dat hij suikerbieten kan zaaien zonder de voorteelt van een groenbedekker eerst te ploegen. Dat spaart de man 20 tot 30 liter brandstof per hectare uit, en 15 tot 18 werkuren. Copa-Cogeca gebruikt deze getuigenissen om in de verf te zetten hoe kostenefficiënt glyfosaat is. Voor de veiligheid ervan vertrouwt de boerenkoepel op het geruststellende advies van voedselveiligheidsautoriteit EFSA.