EU-regeringsleiders keuren brexit-akkoord goed

Op een bijzondere Europese top over de brexit hebben de Europese leiders zoals verwacht het ontwerpakkoord goedgekeurd. Tot zaterdag lag vooral Spanje nog dwars, omdat ze extra garanties wilden van de Britten over de situatie in Gibraltar, de Britse enclave in het zuiden van Spanje. Nadat die laatste horde genomen was, lag niets meer een goedkeuring in de weg. Dit betekent niet dat de brexit een feit is. Het Europees Parlement moet nog akkoord gaan met het voorstel en, wellicht de grootste horde, ook het Britse parlement moet nog zijn goedkeuring geven.

Behalve het brexit-akkoord en een politieke verklaring over de Brits-Europese handelsrelaties, hebben de Europese leiders zondag ook een aantal verklaringen aangenomen die elke twijfel moeten wegnemen over een reeks netelige kwesties. Zo ook over de status van Gibraltar, waarover nog geen 24 uur voor de start van de top een diplomatiek akkoord gevonden werd. De Spaanse premier Pedro Sanchez had met zijn veto tegen het brexit-akkoord gedreigd als Londen niet schriftelijk verklaarde dat Gibraltar later niet automatisch binnen het toepassingsgebied van een Brits-Europees handelsakkoord zou vallen. Spanje, dat belangen in de Britse rots claimt, eiste medezeggenschap.

Een interpretatieve verklaring die bij het brexit-akkoord is gevoegd en die zondag mee goedgekeurd werd, bevestigt het akkoord van zaterdagmiddag en komt aan de Spaanse wensen tegemoet. Gibraltar zal niet automatisch gedekt worden door toekomstige verdragen, luidt het. Willen de Europese en de Britse onderhandelaars een akkoord sluiten dat ook op Gibraltar van toepassing is, dan is het fiat van Madrid vereist. In Spaanse regeringskringen wordt van een grote overwinning gesproken omdat het land nu "de sleutel voor de relaties tussen de EU en Gibraltar in handen heeft".

Maar ook Theresa May toonde zich tevreden met de korte verklaring die als bijlage aan het terugtrekkingsverdrag wordt toegevoegd. "We hebben ons ervan verzekerd dat Gibraltar mee onder het terugtrekkingsakkoord en de transitieperiode valt", zei ze op haar persconferentie. "Laat er geen twijfel over bestaan: voor het toekomstig partnerschap zal het Verenigd Koninkrijk voor heel zijn familie onderhandelen, dus ook Gibraltar. Ik ben trots dat Gibraltar Brits is en zijn grondwettelijke status zal niet veranderen", zei May.

De andere verklaringen gaan onder meer over burgerrechten, eerlijke concurrentie, de 'backstop' voor de Ierse grenskwestie, het visserijbeleid waarover Londen en Brussel nog een apart akkoord willen sluiten, het klimaatverdrag van Parijs en de eventuele verlenging van de transitieperiode na de brexit.

Premier Charles Michel is tevreden met het akkoord. “Dit is gezien de omstandigheden het best mogelijke akkoord. Wat op tafel ligt, is de vrucht van een gigantisch werk”, klinkt het. De premier benadrukte dat er alvast de komende twee jaar niets verandert voor Belgische burgers en bedrijven. “Wel voor de Britten die geen rechtstreekse invloed meer zullen kunnen uitoefenen op de Europese besluitvorming.” Volgens Michel kunnen de onderhandelingen van start gaan over de toekomstige Brits-Europese handelsrelaties van zodra het Brits parlement het akkoord goedkeurt. Hij pleit voor een zo breed mogelijke samenwerking, waarbij aandacht moet gaan naar de visserijsector en onredelijke concurrentie van Britse bedrijven vermeden moet worden. "We zullen ons ervan moeten verzekeren dat de Britten niet aan sociale, milieu- en fiscale dumping zullen doen", zei Michel.