EU-parlement wil herkomstvermelding vlees op lasagne

De leden van het Europees Parlement hebben met een ruime meerderheid besloten dat vlees in verwerkt voedsel, bijvoorbeeld in lasagne, net als vers vlees moet worden voorzien van een herkomstetiket. Ze willen dat de Commissie met voorstellen komt om wetgeving daartoe aan te nemen. Dat moet het door het paardenvleesschandaal geschade consumentenvertrouwen helpen herstellen. Gemiddeld genomen wordt 30 tot 50 procent van het vlees in Europa verwerkt tot vleesingrediënten zoals gehakt, voorbewerkt vlees en vleesproducten. De cijfers lopen uiteen voor de verschillende lidstaten.

Betere informatie moet het vertrouwen van de burger in de voedselveiligheid en de transparantie van de voedselketen herstellen. Het Europees Parlement dringt er met een resolutie bij de Commissie op aan om met nieuwe voorstellen een vervolg te breien aan haar rapport over herkomstetikettering uit 2013. De volksvertegenwoordigers zijn vooral uit op een verplichte herkomstvermelding voor verwerkt vlees zodat de consument zijn keuze op basis van kennis zou kunnen maken. Door het paardenvleesschandaal kwam aan het licht dat paardenvlees een aanzienlijk percentage vormt van het vlees dat ik levensmiddelen wordt verwerkt. Daarom suggereert de resolutie ook dat paardenvlees toegevoegd wordt aan de lijst met vleesingrediënten die naast rundvlees ook het vlees varkens, schapen, geiten en pluimvee bevat.

Het Parlement vraagt om meer duidelijkheid over de mogelijke kosten van herkomstetiketten. Onderzoek van een Franse consumentenorganisatie en de schattingen uit het rapport van de Commissie leverden wat dat betreft sterk uiteenlopende resultaten op. Terwijl de Fransen de prijs amper zien stijgen, wordt in het EU-rapport uitgegaan van een bescheiden meerkost (0 tot 25%) indien het etiket alleen vermeldt of het product afkomstig is uit de EU of van daarbuiten. Als het etiket conform de visie van het Europees Parlement (en de consumentenorganisaties) de lidstaat of het derde land moet vermelden waaruit het vleesproduct afkomstig is, dan stijgt het prijskaartje met 15 tot 50 procent. De extra traceringskosten bedragen naar schatting drie tot tien procent van de totale productiekosten.

Ook waarschuwde de Commissie er in 2013 voor dat de handel in snijresten en vet waarschijnlijk negatief beïnvloed zou worden door een gedetailleerde herkomstvermelding. Een geschikt traceringssysteem lijkt niet voor handen zodat voedingsbedrijven deze producten wellicht steeds minder zouden gebruiken. Dat zou tot bijkomende verliezen voor de vleessector lijden, die geschat worden op tien procent van de omzet van slachthuizen en uitsnijderijen. De daadwerkelijke effecten hangen echter voor een groot deel af van de modaliteiten die worden gebruikt voor oorsprongsetikettering.

De extra kosten en papierwerk maken de Europarlementsleden van CD&V ongerust. "Als fabrikanten uit eigen beweging de oorsprong van het vlees dat in hun producten verwerkt is, willen aangeven, moet dat kunnen, maar we zijn geen voorstander van een verplichte oorsprongsetikettering", zegt Ivo Belet. Hij meent dat het iniatief zaken als het paardenvleesschandaal niet zal voorkomen. "Daar ging het echter om regelrechte voedselfraude waarbij paardenvlees als rundsvlees werd verkocht. Oorsprongsetikettering is daarvoor geen oplossing. In Europa is de controle op voedsel zeer goed geregeld en is alle vlees traceerbaar van de landbouwer tot in de winkel. We moeten nog meer inzetten op fraudebestrijding, niet op bijkomende wetgeving". Volgens zijn partijgenoot Tom Vandekendelaere toont onderzoek aan dat met de invoering van oorsprongsetikettering voor verwerkt vlees de administratieve lasten voor producenten met 30 procent zouden toenemen en de productiekosten met vijf tot negen procent.

Net als Hilde Vautmans en Philippe De Backer (Open Vld) vinden Belet en Vandenkendelaere dat verplichte etikettering alleen maar extra kosten en administratieve lasten met zich meebrengt. "Zo komt de prijs onder druk waardoor landbouwers lagere prijzen dreigen betaald te krijgen. En de consument betaalt meer aan de kassa voor en product met net dezelfde kwaliteit als voordien", zeggen ze. Voor De Backer kan het consumentenvertrouwen opgekrikt worden door meer controles en hogere boetes voor fraudeurs, "niet door extra regels". Toch stemden hij en Vautmans vóór de resolutie. Ze roepen de Europese Commissie op om afspraken te maken met de nationale controle-instanties en de lasten en kosten zo laag mogelijk te houden. PS-Europarlementslid Marc Tarabella, die in de commissie Consumentenbescherming zetelt, wijst erop dat bedrijven die nu al spontaan de herkomst aanduiden van het vlees in hun bereide gerechten hun prijs met niet meer dan 0,67 procent optrokken. Hij vindt de voorgestelde maatregel dan ook een logische stap.

"Verplichte oorsprongsetikettering is geen wondermiddel tegen fraude", zegt het groene Europarlementslid Bart Staes, "maar het zal er wel voor zorgen dat voedselverwerkende bedrijven een grotere greep krijgen op hun leveranciers en meer aansprakelijk worden gesteld voor wat ze in hun voedingsproducten stoppen", zegt Europarlementslid Bart Staes (Groen). Hij voegt er nog aan toe dat een transparantere voedselketen ook bedrijven ten goede zal komen doordat een gelijk speelveld het moeilijker maakt voor frauduleuze producenten om te opereren. Dinsdag kloeg José Bové, eveneens van de groene fractie, nog aan dat de lobby van de agrovoedingssector zware druk had uitgeoefend om de resolutie tegen te houden.

Consumentenorganisatie Test-Aankoop reageert verheugd dat het Europees Parlement "deze kans greep om tegemoet te komen aan de wens van 90 procent van de consumenten en zo aantoont dat ze toch ook dicht bij de (noden van) burgers staat". Het werk is hiermee natuurlijk niet af. Nu moet de Europese Commissie hiermee aan de slag. Test-Aankoop zet haar campagne 'Waar komt uw vlees vandaan?' dan ook verder. De campagne werd begin september gelanceerd in samenwerking met de Europese overkoepelende consumentenorganisatie BEUC.