“Er heerst wantrouwen, en dat is terecht”

“Het Europese controlesysteem op de voedselketen moet performanter, maar de betere etikettering waar iedereen het nu over heeft, zal niets oplossen.” Dat zegt Boerenbond-voorzitter Piet Vanthemsche in een reactie op het paardenvleesschandaal. “Dit is een verwerpelijk geval van fraude dat het consumentenvertrouwen in heel Europa zwaar aantast.”

In de eerste plaats betreurt Vanthemsche de imagoschade die de hetze rond het paardenvlees aanricht: “Fraude is verwerpelijk en nooit goed te praten. Het brengt schade toe aan hele sectoren, maar ook aan bonafide veehouders en vleesverwerkers, die te maken krijgen met oneerlijke concurrentie.” De prijzenslag tussen de grootwarenhuisketens zet de marges heel zwaar onder druk zet en werkt frauduleuze praktijken in de hand, aldus Vanthemsche.

“Onze voedselketen is niet onbeheersbaar geworden, maar wel een stuk kwetsbaarder”, analyseert Vanthemsche. “Dat er zoveel tussenschakels zijn, verhoogt het risico op fraude. Iedere schakel wil er ook iets aan verdienen. Bovendien is ons voedsel te goedkoop. De concurrentie op goedkope producten is moordend en dat drukt de sector in elkaar. Kwaliteit aan de prijs van een minderwaardig product: dat kan niet. Als het water je aan de lippen staat, heb je veel meer kans dat handelaars domme of foute dingen gaan doen. Al is dat natuurlijk geen excuus."

De Boerenbond-voorzitter kaart ook de complexiteit van onze voedselketen aan: “Door de globalisering is de keten heel complex geworden. Eén product gaat via zoveel tussenschakels en -handelaars: van Roemenië over Cyprus en Frankrijk tot hier. We moeten nagaan of het controlesysteem wel is meegegroeid met de complexiteit van de voedselketen. En dat m’n nu elke steen aan het omkeren is om de rotte appels eruit te halen, is absoluut noodzakelijk.”

Ondanks de vorderingen die sinds vorige voedselcrisissen zijn gemaakt, vindt Vanthemsche daarom dat het Europees controlesysteem nog performanter moet: “De EU moet mee garant staan voor de veiligheid van ons voedsel. Als je leest dat vlees van Roemeense paarden nog nooit langs de Europese inspectie is gepasseerd, gebeurt er blijkbaar te weinig. De rapporten over Roemenië van de Europese voedselwaakhond zijn verontrustend. Is men in slaap gesukkeld? Mogelijk. Er is nu veel wantrouwen, en dat is terecht.”

Meer middelen voor een Europees controlesysteem lijken binnen de huidige conjunctuur uitgesloten. En dat is geen goede zaak voor onze voedselveiligheid, vindt Vanthemsche: “Europa heeft te weinig middelen. En nu wil men dat budget nog verkleinen. Alleen in België al zijn er duizenden bedrijven die gecontroleerd moeten worden. Anderzijds: elk voorbereid vleesproduct laten controleren door een inspecteur is gewoonweg onbetaalbaar. Het belangrijkste is dat we lessen trekken uit dit schandaal. Want dit soort etiketfraude is niet nieuw, dat heb ik in de jaren negentig al gezien."

De sectorfederatie van de voedingsindustrie, FEVIA, waarschuwde eerder deze week voor “verkeerde conclusies”. Wie pleit voor strengere etiketteringsnormen maakt een foute analyse van het paardenvleesschandaal, liet FEVIA optekenen. Ook Vanthemsche lijkt zich daarbij aan te sluiten: “Iedereen heeft het nu over de verstrenging van de etiketteringsregels, maar dat zou niets oplossen. Er was hier een duidelijk etiket, men heeft er gewoon bewust mee gesjoemeld. Overheden moeten vooral kijken naar de samenstelling van de bereide producten door stalen te nemen. En dat heeft men blijkbaar te weinig gedaan, anders was dit schandaal veel sneller aan het licht gekomen."

Bekijk ook: Reactie Piet Vanthemsche in het VRT-journaal