Eenzijdige input publieksraadpleging EU-natuurwetgeving

Onder de noemer ‘Nature Alert’ mobiliseren milieu- en natuurorganisaties in gans Europa hun leden om de enquête in te vullen over de Vogel- en Habitatrichtlijn en het Natura 2000 netwerk van beschermde natuurgebieden. Ze doen dat uit vrees dat de evaluatie van de huidige wetgeving zou neerkomen op een uitholling ervan. Natuurpunt geeft de ‘Nature Alert’-campagne een zetje vanuit Vlaanderen door alle antwoorden op voorhand in te vullen zodat leden alleen nog hun naam en e-mailadres moeten toevoegen om ‘hun’ reactie te verzenden naar de Europese Commissie. Daar heeft men ondertussen wel door hoe het komt dat ze overstelpt worden met reacties die verdacht hard op elkaar lijken. Een hoge functionaris van de Europese Commissie liet op de ledenvergadering van Landelijk Vlaanderen beleefd verstaan dat ze hopen dat er ook reacties komen uit andere hoek.

Met een online bevraging verzamelt de Europese Commissie reacties op de Europese natuurwetgeving, meer bepaald de Vogel- en Habitatrichtlijn en het Europese netwerk van beschermde gebieden (Natura 2000). Deze consultatie van het grote publiek past in de ‘fitness check’ van die regelgeving waarbij onderzocht wordt of de richtlijnen de gewenste resultaten opleveren en voldoende proportioneel zijn. Nog tot 24 juli kunnen antwoorden ingezonden worden, maar de openbare raadpleging is nu al de meest succesvolle in zijn soort. Bij de Europese Commissie heeft men het nog niet eerder meegemaakt dat in korte tijd meer dan 100.000 reacties toestromen. Intussen is dat aantal nog eens meer dan verdubbeld.

Of ze daar echt blij mee zijn, is nog een andere vraag. De Europese Commissie doet namelijk erg haar best om een representatieve steekproef te houden. Om die reden wordt een enquête rechtstreeks toegezonden aan 150 sectororganisaties op EU-niveau en in iedere lidstaat ook bezorgd aan de natuuradministratie, een andere zijdelings betrokken administratie (b.v. landbouw of verkeer), een organisatie van natuurbeschermers en een belangenverdediger van de private sector zoals een landbouworganisatie.

De openbare raadpleging is een grotere steekproef om de vinger aan de pols te houden bij de doorsnee Europeaan. Vraag is alleen hoe representatief dat is als natuur- en milieuorganisaties voor het gros van de reacties zorgen door hun leden een standaardantwoord voor te kauwen dat ze met een simpele muisklik enkel nog moeten verzenden. Zo kan je op de website van Natuurpunt lezen dat je de natuurwetgeving naar verluidt zeer belangrijk vindt, de Vogel- en Habitatrichtlijn zeer doeltreffend vindt en de kosten de voordelen ruim overtreffen.

Heel voorzichtig en beleefd liet Stefan Leiner, een EU-functionaris die op het directoraat-generaal Leefmilieu de afdeling natuur leidt, op de ledenvergadering van Landelijk Vlaanderen (de belangenorganisatie van de landeigenaars, nvdr.) uitschijnen dat dit geen ideale gang van zaken is. “Veel antwoorden op de enquête komen voort uit de campagne ‘Nature Alert’. Bij de evaluatie van de resultaten zal daar rekening mee worden gehouden, waarmee ik niet wil zeggen dat die reacties onbelangrijk zijn”, verklaarde Liner, waarna hij er aan toevoegde dat de Europese Commissie uit is op een “brede consultatie”.

Het rapport van de Commissie over de ‘fitness check’ van de Europese natuurwetgeving volgt begin 2016. Of Europa de noodzaak aanvoelt om te sleutelen aan de Vogel- en Habitatrichtlijn zullen we dan weten. De evaluatie van de natuurwetgeving past in een grotere Europese ambitie rond efficiënte en resultaatsgerichte regelgeving. Leiner benadrukte dat de eerste doelstelling van de fitness check is om te achterhalen wat Europa al bereikt heeft met de Habitat- en Vogelrichtlijn. De milieubeweging vreest dat er meer achter zit en Europa onder druk van economische actoren zoals landbouw de evaluatie wil aangrijpen om de natuurwetgeving af te bouwen.