Drempelwaarden fipronil niet overschreden in ons land

Analyses bevestigen dat de met fipronil besmette eieren geen gevaar zijn voor de volksgezondheid. “De Europese drempelwaarden zijn niet overschreden”, zegt Katrien Stragier, woordvoerder van het Voedselagentschap. Toch sluiten landbouworganisaties en eierhandelaars niet uit dat dit fipronil-schandaal invloed heeft op de eierprijzen. “Momenteel is het nog te vroeg. Pas eind deze week, begin volgende week zullen we daar zicht op krijgen”, klinkt het.

Het Voedselagentschap kreeg begin juni van een bedrijf de melding binnen dat uit eigen analyses bleek dat eieren besmet waren met het insecticide fipronil, een middel om bloedluizen te bestrijden. Het insecticide zit wel verwerkt in sommige merken vlooienbandjes voor huisdieren. Het is een chemische stof, die ontwikkeld werd door het voormalige Franse farmaceutische concern Rhône Poulenc. Het kwam in 1993 op de markt. De rechten op het product zijn sinds 2003 in handen van het Duitse BASF. Het middel werkt behalve tegen vlooien ook tegen teken, luizen, mijten en mieren. 

Voor hobby- of huisdieren, zoals katten en honden, is fipronil een legaal product. Maar het insecticide mag niet gebruikt worden bij dieren die in de voedselketen terechtkomen, zoals pluimvee. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beschouwt fipronil voor de mens als “matig toxisch”. Met andere woorden: het levert niet direct gevaar op voor de volksgezondheid. Alleen grote hoeveelheden kunnen leiden tot schade aan nieren, lever en schildklier.

Na die melding bij het Voedselagentschap werd meteen een onderzoek opgestart naar de oorzaak van de besmetting. Ook het gerecht startte een onderzoek. Het insecticide fipronil werd uiteindelijk teruggevonden in het bestrijdingsmiddel Dega-16 dat gebruikt wordt om bloedluis in stallen te bestrijden. ChickFriend, een Nederlands bedrijf gespecialiseerd in bloedluisbestrijding bij pluimveebedrijven, maakte gebruik van Dega-16. Het bedrijf kocht het product aan bij het Kempense bedrijf Poultry-Vision in Weelde, waar vermoedelijk illegaal fipronil is toegevoegd.

Daarop lichtte het Voedselagentschap op 20 juli andere landen via het European Alert System in over de mogelijke aanwezigheid van het illegale product in eieren. De nodige maatregelen werden genomen, om te vermijden dat besmette producten in de handel en op het bord van de consument zouden komen. Bedrijven waarrond vermoedens bestonden werden geblokkeerd en 'verdachte' eieren werden uit de handel genomen en vernietigd. Ook in Nederland en Duitsland bleek het middel gebruikt op pluimveebedrijven en werden daarom de nodige maatregelen genomen.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) waarschuwde consumenten dinsdag om eieren met bepaalde codes erop niet te eten, “omdat daar een zodanig hoge concentratie fipronil in zit dat het een acuut gezondheidsgevaar oplevert”. Deze mededeling zorgde meteen voor een mediastorm rond wat in de pers ‘gifeieren’ werd genoemd. Het feit dat een topman van de Voedsel-Warenautoriteit in het programma Nieuwsuur nog eens zei dat hij het zou aanraden als mensen zouden beslissen om een week geen eieren te eten, gooide nog wat olie op het vuur. Intussen werd die uitspraak genuanceerd: het zou alleen gaan om eieren met de door de autoriteit gecommuniceerde codes.

De Nederlandse land- en tuinbouworganisatie LTO is niet te spreken over de communicatie van de Voedsel- en Warenautoriteit. “Verschrikkelijk en totaal onnodig”, klonk het. Het Belgische Voedselagentschap haastte zich na de uitspraken van haar Nederlandse tegenhanger om te melden dat er in België geen gevaar is. “Alle nodige maatregelen om de betrokken eieren uit de voedselketen te weren, zijn genomen. De eieren in de Belgische winkelrekken zijn veilig”, zo klonk het. Dat is nu ook bevestigd door verdere analyses: de Europese drempelwaarden werden niet overschreden. 

Hoewel de pluimveehouders niets kan verweten worden omdat de besmetting elders gebeurde, zijn zij wel het zwaarst getroffen. De bedrijven die hun stallen behandelden met Dega-16, zijn geblokkeerd en hun eieren werden vernietigd. Boerenbond gaf alvast te kennen dat het deze bedrijven juridisch zal bijstaan om de schade te verhalen op de schuldige.

Maar ook de rest van de sector ondervindt schade. “Door contaminatie en fraude van buitenaf loopt de sector enorme imagoschade op”, klinkt het. Hoewel er vandaag nog geen weerslag is op de eierprijzen, sluit Boerenbond niet uit dat die er komt. “Pas eind deze week of begin volgende week zullen zien of deze kwestie gevolgen heeft voor de prijzen”, vult Louis Pysseroen van de Prijzencommissie in Kruishoutem aan.

De sector roept het Voedselagentschap op om zo snel mogelijk klaarheid te brengen over het aantal vrijgegeven en geblokkeerde bedrijven. Hoeveel het er juist zijn, is momenteel niet geweten. "Voor die bedrijven is het de totale 'standstill'. Er mag daar niets gebeuren met de dieren, met de mest, enz. En je weet niet hoe lang dat kan duren", zegt Danny Coulier, voorzitter van de Landsbond. "Hoe langer de bedrijven geblokkeerd blijven, des te groter de economische schade."

Wouter Wytynck, specialist dierlijke veredeling van Boerenbond, kijkt ook met argusogen naar wat er in Nederland gebeurt. “De situatie in ons land is momenteel geruststellender dan die in Nederland, maar al wat daar gebeurt op de markt, heeft ook invloed op onze prijzen. Wij voeren immers veel eieren uit naar Nederland.”