Crisis in varkenssector blijft de politiek beroeren

In de commissie Landbouw van het Vlaams Parlement vroeg volksvertegenwoordiger Jos De Meyer (CD&V) nogmaals aandacht voor de crisis in de varkenssector. Vlaams minister van Landbouw Joke Schauvliege erkent dat varkenshouders nog steeds in een zeer kwetsbare positie zitten. Ze blijft de acute situatie en het gebrek aan accurate marktinformatie onder de neus van Europa wrijven maar nieuwe steunmaatregelen mogen uit die hoek niet meteen verwacht worden. De Meyer kreeg van de minister een volledig overzicht van de inspanningen die de Vlaamse en federale regering doen. Volgens N-VA-parlementslid Jelle Engelbosch moet de (aanslepende) malaise in de sector aangegrepen worden om te innoveren. “We moeten ons kunnen onderscheiden van de massa, bijvoorbeeld door speciale rassen te kweken.”

De varkenshouderij is in Vlaanderen goed voor 40 procent van de economische waarde van dierlijke productie. Varkens vertegenwoordigen 1,46 miljard euro productiewaarde, tegenover 3,56 miljard euro voor alle dierlijke producten samen en 5,48 miljard euro voor heel de Vlaamse landbouwsector. De sector realiseert jaar na jaar een positief saldo op de handelsbalans, vertegenwoordigt één procent van de wereldproductie en vijf procent van de totale Europese varkensproductie. Toch is de financiële situatie van de Vlaamse varkenshouders verre van rooskleurig. Het Prijzenobservatorium zocht dat uit voor een actualisatie van zijn studie over de varkenskolom. Blijkt nu dat er tussen 2007 en 2013 niets verdiend is op zeugen- en gesloten varkensbedrijven. Alleen door geen vergoeding voor eigen arbeid aan te rekenen, geraken die varkenshouders (op papier) uit de rode cijfers. Vleesvarkenshouders komen er financieel iets beter vanaf.

Op de vraag van Vlaams parlementslid Jos De Meyer welke inspanningen minister Schauvliege reeds leverde voor de varkenshouderij en wat haar toekomstplannen met de sector zijn, antwoordde zij: “De varkenssector zit nog steeds in een heel kwetsbare situatie. Op Europees niveau hebben wij gepleit voor een breed pakket aan maatregelen, waarbij ondersteuning van de markt via particuliere opslag geflankeerd werd door onder meer maatregelen die het aanbod beheersen. De Europese Commissie heeft toen een andere keuze gemaakt (subsidies voor private opslag van varkensvlees, nvdr.), die niet tot grote oplossingen heeft geleid. Nieuwe steunmaatregelen vanuit Europa zijn niet onmiddellijk aan de orde. We blijven wel de acute situatie benadrukken bij Europa, onder meer de vraag naar volledige en accurate marktinformatie.”

Ondertussen blijft de varkensprijs schommelen en is er op Europees niveau een sterke stijging van het aanbod, wat de druk op de markt verder verhoogt. Toch waarschuwt de minister voor “een spiraal van negatieve berichtgeving”. Gelet op het cyclisch verloop van de conjunctuur in de sector hoopt Schauvliege op “licht in de tunnel”. Ook wijst ze erop dat er zelfs in moeilijke tijden ondernemende bedrijfsleiders zijn die het niet zo slecht doen. Volksvertegenwoordiger Jelle Engelbosch verwees in dat verband naar varkensbedrijven die zich specialiseren in een niche en zo het verschil maken tegenover de harde concurrentie uit het buitenland. “Zet daar meer op in zodat we ons kunnen onderscheiden van de massa”, adviseert hij. Volgens minister Schauvliege worden er volop nieuwe specialisaties aangeboord. De Vlaamse overheid ondersteunt het onderzoek naar speciale varkensrassen en de afzet via nichemarkten. De minister verklapt dat een studie rond diversificatie van de Vlaamse varkenshouderij een aantal opportuniteiten heeft blootgelegd. De onderzoeksresultaten worden dit najaar bekendgemaakt.

De federale minister die bevoegd is voor landbouw, Willy Borsus, zocht een oplossing in de export naar China. “We mogen ons wel niet enkel richten op China”, aldus Schauvliege, die het beter vindt om verschillende markten te bespelen. Eigenaardig is dat sommige markten maar geïnteresseerd zijn in bepaalde delen van een varken. Zo is China vooral een interessante markt voor het zogenaamde vijfde kwartier van het varken, delen zoals de poten en de kop waar in het westen geen vraag naar is. “Elke nieuwe markt is dus een pluspunt, maar de minister heeft gelijk dat we nooit alle eieren in één mand mogen leggen. Dat heeft de recente geschiedenis al heel duidelijk bewezen”, herinnert Jos De Meyer aan de boycot van Rusland.

Vanuit Vlaanderen wordt de export van varkensvlees mee ondersteund via het Belgian Meat Office (BMO), een onderdeel van het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM). Het Belgian Meat Office ontving in april van de Europese Commissie 650.000 euro subsidie om een specifieke promotiecampagne op te zetten om varkensvlees naar Azië en Australië uit te voeren. Recent bezocht BMO, samen met een aantal Belgische vleesexporteurs, de SIAL-beurs in China om het varkensvlees daar te gaan promoten. Er zijn ook nog een aantal andere initiatieven gericht op de varkenshouderij zoals demoprojecten rond reductie van de voederconversie. “Binnen de mogelijkheden die we hebben, blijven we er alles aan doen om de sector zo veel mogelijk te ondersteunen”, besluit minister Schauvliege.