Boycot is groter drama in Nederland dan in Duitsland

Net zoals de agrovoedingsketen in ons land proberen onze buurlanden zich een beeld te vormen van de te verwachten schade door de Russische handelsboycot. De importstop kost Nederlandse producenten en handelaren zeker één miljard euro, becijferden boeren- en afzetorganisaties. Ongeveer 30 procent van de Europese groente- en fruitexport naar Rusland komt van Nederlandse handelsbedrijven (783.000 ton). Daarvan wordt 567.000 ton door Nederlandse tuinders geproduceerd. Duitsland, dat voor 1,6 miljard euro agrovoedingsproducten naar Rusland exporteert, komt beter weg doordat er nauwelijks groenten en fruit uitgevoerd worden.

De ban treft in Nederland vooral leveranciers van glastuinbouwproducten als tomaat, paprika en komkommer. Daarnaast gaat het om fruit, voornamelijk appels en peren, en champignons. Het geraamde schadebedrag van minstens één miljard euro betreft de handelswaarde van de export op jaarbasis. Niet meegewogen is de indirecte schade door prijsderving. Vanuit heel Europa komt het voor Rusland bestemde volume extra beschikbaar op de Europese markt. Deze is daar niet klaar voor zodat prijsdalingen het gevolg zijn. Elke cent prijsdaling kost alleen al de Nederlandse fruittelers naar schatting nog eens ruim zes miljoen euro.

Europa exporteert jaarlijks ruim 2,6 miljoen ton groenten en fruit naar Rusland. Ongeveer 30 procent daarvan komt van Nederlandse handelsbedrijven (783.000 ton). Het grootste deel daarvan is in Nederland geproduceerd (567.000 ton), de rest in overige EU-landen. Daarnaast importeert Nederland nog eens 121.000 ton groenten en fruit vanuit niet EU-landen, om dat vervolgens weer te exporteren naar Rusland. Een aparte vermelding verdienen champignons want Nederland is samen met Polen de grootste producent van paddenstoelen in Europa. De directe export van verse champignons naar Rusland door Nederland is relatief laag. Onze noorderburen vrezen echter dat de Poolse champignons die voor Rusland bestemd waren, circa 70.000 ton per jaar, extra op de markt komen.

Ook Duitsland komt met cijfers die de impact van de handelsboycot op haar agrovoedingsindustrie duidelijk moeten maken. Vorig jaar verdiende de Duitse agrovoedingsindustrie meer dan anderhalf miljard euro aan de export naar Rusland. Duits varkensvlees, kaas, bakkerijproducten en chocolade zijn bij de Russen het meest geliefd. De uitvoer van groenten en fruit is voor Duitsland van ondergeschikt belang. Als daarvan al iets wordt geëxporteerd, belanden deze producten in de Europese buurlanden.

Niet de volledige Duitse landbouwexport naar Rusland staat op het spel want bakkerijproducten en chocolade worden bijvoorbeeld niet getroffen door het Russische boycot. Volgens de federatie van voedingsindustrie (BVE) dreigt er op jaarbasis een verlies van 600 miljoen euro als de Russische banvloek op EU-producten effectief zo lang zou duren. Dat is nog niet één procent van de totale Duitse voedings- en landbouwgrondstoffenexport. Varkensvlees en zuivel uit Duitsland waren al langer niet meer welkom in Rusland zodat de Duitsers tussen dit en vorig voorjaar reeds 30 procent agrarische export op Rusland verloren.

Ondanks dit bescheiden cijfer en een geruststellend klinkende inschatting - “de gevolgen zijn merkbaar maar beheersbaar en Rusland zal zijn boycot niet lang kunnen volhouden” - door landbouwminister Christian Schmidt noemt de voedingsindustrie Duitsland toch één van de hardst getroffen landen, na Litouwen en Polen. Varkensvlees is voor Duitsland een belangrijk exportproduct. Daarvan ligt de export naar Rusland stil sinds 6 februari, na uitbraken van Afrikaanse varkenspest in Oost-Europa. Slachthuis Tönnies, marktleider in Duitsland, zegt dat het de export heeft omgeleid naar alternatieve markten en werkt aan toegang tot de Verenigde Staten.

Rusland is maar voor 60 procent zelfvoorzienend. Voor een aantal producten zoals zuivel lijken de Russen al helemaal niet in staat om de eigen markt te bevoorraden. Vraag is of de voorspelling van de Duitse landbouwminister uitkomt nu Rusland naarstig werkt aan akkoorden met niet-EU landen om zijn voedselvoorziening veilig te stellen.