"Begrip nodig voor elkaars belangen en problemen"

Tijdens het jongste netwerkmoment van de Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij prees voorzitter Piet Vanthemsche de SALV als een neutrale plek voor de dialoog tussen stakeholders. Alleen al met de gedurfde keuze voor het thema van het SALV-event, namelijk de natuurdoelstellingen, en de neutrale uitwerking door alle aspecten van het dossier te belichten, maakte de SALV dat waar. “De commotie van de afgelopen dagen bewijst dat het samenspel tussen landbouw, natuur en leefmilieu een moeilijke oefening is. En net daarom zijn evenementen die landbouw en natuur dichter bij elkaar brengen, zoals het SALV-bezoek aan de Vallei van de Abeek, zo waardevol. Begrip voor elkaars belangen en problemen is een noodzakelijke voorwaarde om in moeilijke kwesties tot een vergelijk te komen”, verklaarde Tom Thijsen namens Vlaams minister van Omgeving, Natuur en Landbouw Joke Schauvliege.

Adviesraden zoals de SALV (landbouw en visserij) en de Minaraad (milieu en natuur) helpen het middenveld om breed gedragen standpunten te vinden die overgemaakt kunnen worden aan de politiek. “De Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij bestaat ondertussen zes jaar, een periode waarin we gebouwd hebben aan een overlegmodel dat mag gezien worden”, zegt voorzitter Piet Vanthemsche. “We hebben een goed systeem gevonden om met elkaar in overleg te gaan. De dialoog is de te volgen weg.” Vanthemsche steekt niet weg dat het laatste jaar meer spanning te voelen was binnen de SALV en in de toenaderingspogingen tot de Minaraad. In die mate zelfs dat er enige terughoudendheid was in zowel landbouw- als natuurmiddens om het jaarlijkse netwerkmoment te wijden aan de Europese doelstellingen voor Vlaamse natuur. Na afloop was Vanthemsche zeer tevreden dat het secretariaat van de SALV alle betrokkenen had kunnen overtuigen.

Waardering voor de inspanning die de landbouwadviesraad deed om het wederzijds begrip te vergroten, kwam er vrijdag ook van het kabinet van Vlaams minister Joke Schauvliege. “Evenementen zoals dit, die landbouw en natuur dichter bij elkaar brengen, zijn waardevol. Ondertussen draait het overleg op volle toeren, meer bepaald over de managementplannen (een plan dat haast boekhoudkundig in kaart brengt welke natuur reeds hersteld is en wat er nog moet gebeuren, nvdr.) en de zoekzones die aangeven in welk gebied de nog niet geplaatste taakstelling voor natuur gerealiseerd kan worden. Meer dan 2.000 personen nemen aan dit overleg deel voor in totaal 38 habitatrichtlijngebieden. “Het is niet eenvoudig om dit proces, dat gepaard gaat met veel informatie en grote sectorale belangen, efficiënt en naar ieders tevredenheid te laten verlopen. Recente aanpassingen aan het overlegmodel hebben er voor gezorgd dat iedere sector nog meer ruimte krijgt om zijn inbreng te doen en daar de resultaten van te zien.”

Het kabinet van minister Schauvliege kwam nog eens terug op de onrust die is gerezen door de indicatieve brieven die op vraag van de landbouworganisaties verstuurd werden. “Die maakten de problematiek plots heel concreet voor landbouwers”, aldus Thijsen. “Brieven met een code rood betekenen dat de huidige depositie van het veebedrijf niet gehandhaafd kan worden. Die is immers zo hoog dat je onmogelijk kan verantwoorden dat het geen negatieve impact heeft op het betrokken habitat. De consequentie is dat deze bedrijven, uiterlijk bij het aflopen van de vergunning, hun milieudruk aanzienlijk moeten laten dalen. Dat is een hele opgave, die in een aantal gevallen zelfs onhaalbaar lijkt waardoor landbouwers zich gedwongen zien om hun activiteiten grondig te heroriënteren of zelfs te verplaatsen.” Om die reden werd er een flankerend beleid uitgewerkt, dat deze zomer ook echt operationeel zal worden na de openstelling van een digitaal toegangsloket. Via dit loket zal de landbouwer zijn concrete impact kunnen laten modelleren. Dit zal gebaseerd zijn op zo precies mogelijke bedrijfsgegevens, op de betrokken habitats en de verkleinde zoekzones.

Voor de oranje bedrijven is de boodschap heel anders. Thijsen namens minister Schauvliege: “Zij leveren een bijdrage aan de overschrijdingen van de stikstofdepositie in natuurgebied die betekenisvol is. Het is vandaag echter te vroeg om te beoordelen of deze depositie gehandhaafd kan worden, hoeveel ze eventueel moet zakken, dan wel of ze zelfs kan toenemen. Daarvoor is meer zicht nodig op de gebieden waar zij invloed op hebben. Er is een antwoord nodig op vragen omtrent de andere depositiebronnen in het natuurgebied, een afdoend herstelbeheer en de te verwachten evoluties inzake stikstofdepositie. Die duidelijkheid wil Vlaams minister Joke Schauvliege zo snel mogelijk geven, uiterlijk tegen de start van de definitieve programmatorische aanpak stikstof (PAS) in 2019. Vergunningen van ‘oranje’ veebedrijven die in aanloop daar naartoe verstrijken, worden verlengd. En wie, binnen het huidige significantiekader er in slaagt 30 procent van de emissies te reduceren, wat niet altijd evident is, kan vergund worden zonder te moeten wachten tot 2019.

Thijsen vat de ambitie van minister Schauvliege als volgt samen: “De komende maanden wil zij belangrijke stappen zetten voor de effectieve opstart van het flankerend beleid voor rode bedrijven door middel van een digitaal toegangsloket, voor het verkleinen van de zoekzones voor natuur zodat de situatie voor een aantal bedrijven verbetert, voor de opmaak van een voorlopige PAS die waar mogelijk leidt tot een soepelere vergunningverlening, voor de opmaak van een herstructureringsnota voor de oranje bedrijven en voor de goedkeuring van een Natura 2000 programma. Dat laatste biedt een decretale basis voor een voorlopige PAS en brengt in kaart welke inspanningen geleverd worden en nog nodig zijn om de natuurdoelen te realiseren.

De minister en haar kabinet volgen bij de uitwerking van het bovenstaande de uitgezette lijn van grondig overleg met de sectoren op basis van concrete feiten en rationele afwegingen. “Hierbij zoeken we een evenwicht tussen het creëren van meer ademruimte voor de bedrijven op korte termijn en het scheppen van een stabiel kader voor de toekomst zodat deze operatie niet leidt tot een vergunningenstop.” Minister Schauvliege is zich er goed van bewust dat hiermee niet alles opgelost is voor iedereen en dat de zoektocht naar structurele oplossingen veel tijd vergt op een moment dat iedereen snakt naar meer duidelijkheid. Maar het is volgens haar de enige aanpak waar landbouw en natuur op termijn versterkt kunnen uitkomen.