Ammoniakuitstoot door het uitrijden van mest voor het eerst gedaald
nieuwsRuim een derde van alle ammoniakuitstoot door de landbouw komt van emissies buiten de stal. Binnen deze categorie is het uitrijden van mest verantwoordelijk voor ongeveer twee derde van de totale uitstoot. Tussen 2022 en 2023 werd er voor het eerst een daling vastgesteld van deze uitstoot, van zo’n acht procent. De uitstoot door kunstmest steeg dan weer met een kwart. Dat blijkt uit het tweede Voortgangsrapport PAS.
In dat rapport wordt de evolutie van de stikstofuitstoot en -neerslag in Vlaanderen in kaart gebracht. Het is de tweede keer dat dit gebeurt, het vorige rapport dateert van vorig jaar. Toen werd de evolutie tussen 2015 en 2022 in kaart gebracht, nu worden ook de cijfers van 2023 mee in rekening genomen. Dat betekent dus dat het gaat over de periode voor de effectieve inwerkingtreding van het stikstofdecreet in februari 2024.
In 2023 werd 37,5 procent van de ammoniakemissies uit de landbouw buiten de stal geproduceerd. Concreet gaat het dan om het uitrijden van dierlijke mest, beweiding, toediening van kunstmest en het verwerken van mest. In het stikstofdecreet staan geen specifieke reductiedoelstellingen voor deze categorieën, enkel voor mestverwerking. Ze worden vooral geregeld via het Vlaams mestbeleid. Ook het luchtkwaliteitsbeleid speelt een rol in de regulering van ammoniakemissies buiten de stal. Zo legt onder meer het luchtbeleidsplan 2030 voorwaarden vast voor emissiearme aanwending van dierlijke mest en andere meststoffen.
Uitrijden van dierlijke mest
Ruim 65 procent van de ammoniakuitstoot van buiten de stallen komt van het uitrijden van mest. Tot 2022 steeg die uitstoot nagenoeg elk jaar, maar in 2023 is voor het eerst een daling van acht procent vastgesteld. Daarmee wordt terug het niveau van referentiejaar 2025 benaderd. De verklaring voor die daling moet volgens het Voortgangsrapport gezocht worden in een daling van de dierlijke mestproductie en een vermindering van het aantal varkens in 2023. Maar ook het wegvallen van derogatie en het natte najaar spelen een rol. Natte weersomstandigheden hebben het uitrijden van mest bemoeilijkt, waardoor er dat jaar meer mest opgeslagen of verwerkt is.
Beweiding
Ook de beweiding is afgenomen. Dat heeft ervoor gezorgd dat de jaarlijkse uitstoot door dieren in de wei met gemiddeld 50 ton stikstof is gedaald. In 2023 is er op deze manier 21 procent minder ammoniak vrijgekomen in vergelijking met referentiejaar 2015. Dit komt omdat runderen steeds minder buiten grazen. Schommelingen in de kwaliteit van het grasrantsoen en gebrek aan voldoende weides in de buurt van het bedrijf zijn redenen waarom koeien langer op stal worden gehouden. Deze tendens weerspiegelt zich ook in de toename van het areaal intensief gemaaid grasland.
Mestverwerking
Kijken we naar de uitstoot door mestverwerking, dan zien we dat die tussen 2015 en 2023 is gedaald met 28,5 procent. Er zijn wel schommelingen tussen de jaren. De laatste drie jaren werd aanzienlijk minder mest verwerkt en geëxporteerd. Opnieuw is de kleinere varkensstapel de belangrijkste oorzaak.
Kunstmestgebruik
Minder goed nieuws is er over de ammoniakuitstoot door kunstmestgebruik. In vergelijking met 2022 is die in 2023 met 24,5 procent gestegen. Toch is er in vergelijking met het referentiejaar 2015 wel een significante daling van de uitstoot uit kunstmest waar te nemen. De gemiddelde jaarlijkse daling bedraagt 56 ton stikstof. Volgens het Voortgangsrapport is de stijging tussen 2022 en 2023 het gevolg van de daling van de kunstmestprijzen. Sinds 2021 zijn landbouwers en handelaars van kunstmest verplicht om een digitaal kunstmestregister bij te houden.
Beeld: VLM
