Al 343 gratis bomen geplant om vee in weide natuurlijke beschutting te bieden

Vanaf 2029 moeten alle weidedieren een beschutting hebben tegen hitte en koude, een verplichting die is opgenomen in de Vlaamse Codex Dierenwelzijn. Om te vermijden dat hierdoor overal stenen of betonnen constructies opduiken in de weides, werd het project ‘Airkoe’ uitgerold in Vlaanderen.

Airkoe kent zijn ontstaan in West-Vlaanderen in 2022. In drie jaar tijd werden 1.013 bomen aangeplant in de West-Vlaamse graasweides. Met de invoering van de nieuwe beschuttingsverplichting werd het project opgeschaald naar alle Vlaamse provincies. De Vlaamse overheid trok er een budget van 600.000 euro voor uit en voorziet zo de aanplant van ongeveer 1.800 schaduwbomen.

Niet enkel gratis bomen

De 18 Regionale Landschappen nemen de volledige uitvoering van de aanplanting op zich. Hiermee willen ze de landbouwer zoveel mogelijk ontlasten want bij de aanplant komt wel wat kijken. Dat vertelt Bas Van der Veken, voorzitter van het Vlaams Overleg van Regionale Landschappen. “Onze bomenexperten contacteren de landbouwers, controleren de toelatingsvoorwaarden, gaan op plaatsbezoek en doen de ecotoets. Ze geven advies over boomsoorten, maken een inrichtingsovereenkomst op en voeren de aanplant uit met aangepast beschermingsmateriaal”, legt hij uit.

“Goede start”

Sinds september dienden 122 actieve landbouwers een aanvraag in om binnen het project bomen te laten planten. “We krijgen ook aanvragen van hobbylandbouwers, maar die komen niet in aanmerking als doelgroep”, duidt Greet De Prins, communicatieverantwoordelijke bij Regionale Landschappen Vlaams-Brabant. “Er worden momenteel 85 landbouwers geadviseerd. Bij 45 werden er ook al effectief bomen aangeplant dit plantseizoen.” Eind januari stond de teller op zo’n 343 bomen. “Dit is een voorlopig cijfer, gezien het plantseizoen maar nog halfweg is”, benadrukt De Prins. “We vinden het alvast een goede start. Er zijn ondertussen ook veel eerste contacten gelegd zodat er volgend plantseizoen veel meer bomen de grond in zullen gaan.”

Oost-Vlaanderen is de absolute koploper in het project. Daar werden zo’n 117 bomen aangeplant. Vlaams-Brabant volgt met 80 aangeplante bomen. Op de hielen gezeten door Limburg en Antwerpen met respectievelijk 53 en 50 bomen. West-Vlaanderen sluit de rij met 43 aangeplante bomen, al loopt het project daar al langer dan 2025.

Hoeveel bomen nodig als volwaardig groen alternatief?

Erg veel schaduw lijkt de aangeplante stek de koeien nog niet te kunnen bieden deze zomer. “De boom heeft uiteraard tijd nodig om te groeien”, nuanceert De Prins. “Net daarom willen we landbouwers vandaag aansporen om nu al met de aanplant te starten, zodat er tegen 2029 natuurlijke beschutting is. De laatste aanplanten doen we in december 2027. Landbouwers die nog van het initiatief gebruik willen maken, dienen hun aanvraag in tegen uiterlijk de zomer van 2027.”

Hoeveel bomen een veehouder nodig heeft als volwaardig groen alternatief voor een hok, staat in de Vlaamse Codex Dierenwelzijn niet gespecifieerd. “Het is een vraag dat onze bomenexperts vaak te horen krijgen bij de landbouwers”, aldus De Prins. “Er wordt verwacht dat bij de uitwerking van het uitvoeringsbesluit hierrond meer details zullen kenbaar gemaakt worden.”

In het schaduwvraagstuk speelt niet alleen het aantal bomen een rol, maar ook de soort. Daarover bestaat alvast minder twijfel, veel bomen zijn geschikt maar eentje lijkt er toch uit te springen binnen het project Airkoe. Als snelgroeiende soort met een brede, dichte kroon is de lindeboom veruit de populairste keuze. Van de 343 aangeplante bomen zijn er 110 lindes (zowel gewone, zomer- en winterlinde). Ook zwarte els en zomereik doen het goed, met van beide soorten telkens ongeveer 40 aanplantingen.