Agroforestry

Is er eigenlijk wel iets nieuws onder de zon? Vroeger graasden er ook bij ons koeien in de hoogstamboomgaarden en had hout allerlei functies op landbouwbedrijven. Overal in Europa zijn combinaties van bomen en gewassen sleutelelementen geweest in het landschap. In de loop van de 20e eeuw zijn die traditionele systemen op heel veel plaatsen echter verdwenen. Het Gemeen-schappelijk Landbouwbeleid speelde daarin een grote rol. Door mechanisatie, intensivering en herverkaveling stonden bomen alleen maar in de weg, en ook het subsidieregime van de EU stimuleerde monoculturen. Bosbouw en landbouw zijn indertijd ook gescheiden omdat ze concurreren met elkaar om licht en water. Dat is intussen een te enge benadering gebleken: er zijn ook heel wat positieve wisselwerkingen tussen de twee.

Frankrijk stimuleert sinds 2001 agroforestry als agromilieumaatregel. Boeren die er agroforestrypercelen opstarten, met een minimumdichtheid van 50 bomen per hectare, krijgen de eerste vijf jaar subsidies die de kosten zoals aanplant en vormsnoei dekken. De maatregel kent succes, met als combinaties onder meer populier en maïs, noten en graan, noten en soja, enzovoort.

In Engeland komen heel veel combinaties met grasland voor, maar bijvoorbeeld ook populier met gierst. Een welgemikte combinatie uit Nederland is walnoot en hazelnoot met duindoorn: een bepaald publiek betaalt graag voor plantaardige eiwitten en vetten uit noten van eigen bodem, en bessen die naar verluidt vol antioxidanten zitten. In Spanje is eik met graan een vaak geziene combinatie, en in Italië bijvoorbeeld okkernoot met alfalfa.

In de tropen is agroforestry tot de dag van vandaag gangbaar, als gevolg van de lokale licht- en bodemcondities. Als je daar aan monocultuur doet, droogt je grond binnen de kortste keren gewoon uit of spoelt hij weg.

In de staat Washington in de Verenigde Staten worden in 10% van alle fruitboomgaarden groenten voor thuisgebruik als tussenteelt gezet. Experimenten tonen aan dat er de eerste 10 jaar nog genoeg licht tot bij de groenten komt. Ook fruitproducenten in Ontario in Canada hebben de gewoonte om groenten tussen hun fruitbomen te zetten bij de aanleg van een nieuwe boomgaard.