Runderpest volledig van de aardbol verdwenen

In het komende anderhalf jaar zal de wereld officieel vrij verklaard worden van runderpest, één van de meest verwoestende dierziektes die ooit bestaan heeft. Het zal voor de eerste keer in de geschiedenis zijn dat de mensheid erin slaagt om een dierziekte volledig uit te roeien, meldt de FAO. Het succes is te danken aan een bestrijdingscampagne die tientallen jaren geduurd heeft.

Het virus dat runderpest veroorzaakt, werd voor het eerst beschreven door de Romeinen in 376 na Christus. De dierziekte belandde in Europa via invasies van Aziatische volksstammen. Het virus is niet gevaarlijk voor de volksgezondheid, maar is dat des te meer voor runderen. Bij uitbraken kon het sterftecijfer in veestapels oplopen tot nagenoeg honderd procent. Vele miljoenen dieren zijn dan ook gestorven als gevolg van een besmetting met het virus.

In de achttiende eeuw hebben meerdere epidemieën van runderpest gezorgd voor een forse daling van de landbouwproductie. Daardoor ontstonden hongersnoden, die geleid hebben tot de sociale onrust die uitgemond is in de Franse Revolutie. Honderd jaar later moordde de runderpest tachtig tot negentig procent van alle runderen uit in sub-Sahara-Afrika. Daardoor raakten lokale leefgemeenschappen helemaal ontwricht, waardoor ze een makkelijke prooi werden voor de Europese kolonisators.

Tachtig jaar geleden bereikte de runderpest haar hoogtepunt. Het virus teisterde toen veestapels van Scandinavië tot Kaap de Goede Hoop en van de westkust van Afrika tot de Filippijnen. Er werden toen ook uitbraken gerapporteerd in Brazilië en Australië. Vanaf de jaren zestig zorgde een nieuw vaccin ervoor dat de strijd tegen runderpest niet langer hopeloos leek. Helaas werden vaccinatiecampagnes dikwijls te vroeg afgebroken.

De laatste grote uitbraak vond vijftien jaar geleden plaats in Pakistan. Het virus doodde toen 50.000 runderen en buffels. Onder impuls van de FAO werd toen een wereldwijd programma voor de uitroeiing van runderpest op poten gezet. Tussen 1994 en 2009 slaagden 170 landen erin om het virus buiten de landsgrenzen te houden. De laatste keer dat het opdook, was acht jaar geleden in Kenia. In de loop van volgend jaar zal de voedsel- en landbouworganisatie van de VN samen met een aantal andere partners de laatste controles uitvoeren in deze regio.

"Duizenden jaren lang was runderpest wereldwijd een gesel voor de landbouw", zegt FAO-medewerker Juan Lubroth. "Maar eigenlijk lag de oplossing voor de hand sinds we over een vaccin beschikten. De kennis was er, maar we misten gerichte investeringen en een globale coördinatie bij de bestrijding van deze dierziekte. Van zodra die euvels verholpen waren, bleek de uitroeiing van runderpest gewoon een kwestie van tijd".