"Onkruid is de belangrijkste vijand van de boeren"

Meer dan een miljard mensen lijden honger. Dat is het gevolg van ondoordacht landbouwbeleid, bloedige conflicten en natuurrampen. Eén oorzaak blijft volgens de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties, onderbelicht: onkruiden. Cijfers tonen aan dat ze op wereldwijde schaal moeten beschouwd worden als de belangrijkste vijand van de boeren.

Volgens de onderzoeksinstelling Land Care of New Zealand veroorzaken onkruiken jaarlijks 95 miljard dollar schade aan de mondiale voedselproductie. Ze zijn schadelijker dan pathogenen, insecten en gewervelde dieren die respectievelijk goed zijn voor een schadepost van 85, 46 en 2,4 miljard dollar.

Aan de huidige marktprijzen is 95 miljard dollar het equivalent van ongeveer 380 miljoen ton tarwe, of meer dan de helft van de mondiale opbrengst die dit jaar zal geoogst worden. Van die 95 miljard dollar schade door toedoen van onkruiden is bovendien ongeveer 70 miljard dollar voor rekening van ontwikkelingslanden. Het economisch verlies kan nog hoger ingeschat worden indien rekening gehouden wordt met de tijd die boeren op hun veld moeten doorbrengen om het onkruid te bestrijden.

"Indien we de gemiddelde productiviteit van de landbouwbedrijven overal ter wereld willen verhogen, dan is een verbetering van het onkruidbestrijding één van de absolute prioriteiten", luidt het bij de FAO. Dat geldt vooral in Afrika, waar de boeren het meest aangewezen zijn op manuele arbeid. Afrikaanse boeren moeten dagelijks onkruid wieden, waardoor de meesten er niet in slagen om veel meer dan één hectare landbouwgrond te bewerken.

Moderne onkruidbestrijding behelst veel meer dan het gebruik van herbiciden. Het heeft ook te maken met gewasrotatie, het gebruik van kwaliteitszaden en bodembeheer. De FAO wijst er bijvoorbeeld op dat het afdekken van vochtige bodems met plastic er tijdens de zomermaanden voor kan zorgen dat de bodemtemperatuur zodanig stijgt dat onkruiken er niet langer kunnen gedijen.

"Moderne herbiciden zijn een belangrijk instrument om de voedselproductie te laten stijgen, maar een toenemend gebruik van biologische bestrijdingsmethoden tegen onkruiden is niettemin wenselijk", aldus de FAO. Dat is niet alleen zo vanuit ecologisch oogpunt, maar ook omdat steeds meer onkruiden resistentie opbouwen tegen herbiciden. Zo zijn momenteel reeds dertien onkruidsoorten resistent tegen glyfosaat, wereldwijd de meest gebruikte herbicide.