Fosfaatmetingen in oppervlaktewater op hun laagste peil

VMM maakte een nieuwe stand van zaken op omtrent de waterkwaliteit in Vlaanderen. Onze belangstelling gaat uit naar nitraat en fosfaat, twee nutriënten die vooral door de landbouw in het oppervlaktewater terechtkomen. Met een goed resultaat in 38 procent van de meetplaatsen waren de metingen voor fosfaat nooit beter dan in 2012. De weersomstandigheden waren spelbreker om ook bij nitraat een (verdere) verbetering te zien.

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) publiceerde de nieuwe meetresultaten (2012) van de oppervlaktewater- en waterbodemkwaliteit op zijn website. Concentreren we ons op de voor landbouw relevante vaststellingen, dan valt meteen op dat in de grote meerderheid van de meetplaatsen bestrijdingsmiddelen worden teruggevonden. Hun aanwezigheid in het Vlaamse oppervlaktewater is vergelijkbaar met de afgelopen jaren. Bestrijdingsmiddelen waarvoor een milieukwaliteitsnorm bestaat, worden minder vaak teruggevonden.

Door bemesting is de landbouw verantwoordelijk voor het grootste aandeel van de totale stikstofvracht die in het oppervlaktewater terechtkomt. Samen met de huishoudens is de landbouw ook verantwoordelijk voor het merendeel van de fosforbelasting van het oppervlaktewater. Voor fosfaat is er een relatief stabiel verloop sinds 2002, met slechts geringe schommelingen van jaar tot jaar. In 2012 voldeed het hoogste percentage meetplaatsen ooit (38%) aan de basiskwaliteitsnorm.

Voor nitraat noteert VMM vanaf 2006 tot en met 2011 een daling van de gemiddelde concentratie, maar een lichte stijging in 2012. Neerslagfenomenen zouden de verklaring zijn. Bij het KMI staat 2012 te boek als een erg nat jaar, dat maar net buiten de top tien viel van natste jaren sinds de start van de metingen in 1833. In vijf van de elf bekkens werd de nitraatdoelstelling van het vierde mestactieplan voor 2014 al bereikt, twee bekkens komen in de buurt van deze doelstelling.

De waterkwaliteit is samen met de waterbodemkwaliteit - die een positieve evolutie toont sinds 2000 - in grote mate bepalend voor de in het water aanwezige fauna en flora. Op dat vlak zijn de Europese doelstellingen nog niet in zicht. In de periode 2007-2012 is de situatie in minder dan één op de vijf Vlaamse waterlichamen bevredigend op dat vlak.

De structurele afbouw van vervuilingsbronnen zoals landbouw, huishoudelijke belasting en bedrijfslozingen leidde de voorbije decennia tot een betere waterkwaliteit. Daardoor neemt de impact van diffuse bronnen en incidentele verontreinigingen toe. Ook worden er nog steeds te veel prioritair gevaarlijke stoffen zoals metalen en bestrijdingsmiddelen aangetroffen.

Meer info: VMM over water(bodem)kwaliteit 2012