60 aardappeltelers nemen deel aan grote aardappelactie op 18 april
nieuwsOp 60 landbouwbedrijven in heel Vlaanderen kunnen consumenten op zaterdag 18 april tegen een voordelige prijs aardappelen kopen. De actie is op touw gezet door ABS, Belgapom, Belpotato.be, Boerenbond, Viaverda en VLAM. Zo willen ze boeren helpen van hun overschotten af te geraken en tegelijk de voedselbanken steunen. Ondertussen klinkt er ook kritiek op de weggeefacties. “Dit ondermijnt de prijsperceptie en creëert verwarring over het product zelf”, klinkt het onder meer.
Het is intussen in zowat elke binnenlandse krant of nieuwswebsite verschenen: de Belgische aardappeltelers kampen met een bijzonder groot overschot aan aardappelen waar ze geen afnemers voor vinden. Dat is het gevolg van een uitzonderlijk goede oogst in 2025 en een sputterende afzet van verwerkte aardappelproducten. Volgens schattingen zou er nog ruim 800.000 ton onverkochte en niet-gecontracteerde aardappelen in de Belgische bewaarloodsen liggen.
Verschillende aardappeltelers deden zelf al een oproep naar omwonenden om gratis aardappelen te komen afhalen. Zo bijvoorbeeld ook het bedrijf van Lies Sampers uit Ieper, die in 2022 nog uitgeroepen werd tot Strafste Boerin van Vlaanderen. Haar kinderen stelden heel de paasvakantie de aardappelloods open om aardappelen uit de delen. Het zorgde ervoor dat cameraploegen en journalisten van heinde en ver naar de boerderij kwamen.
Aardappelactie in heel Vlaanderen
Vanuit de aardappelketen werd ook een gezamenlijk initiatief gelanceerd. Samen met het Antwerpse Waste Warriors werd de Week van onze Aardappel in het leven geroepen. Een oproep richting aardappeltelers heeft intussen 60 inschrijvingen opgeleverd. Deze 60 bedrijven, verspreid over heel Vlaanderen, zetten komende zaterdag hun poorten open voor de consument. Die kan er voordelig aardappelen kopen aan twee euro voor vijf kilo. De helft van de opbrengst gaat naar de voedselbanken. Op de website van Lekker Van Bij Ons zijn alle deelnemende bedrijven terug te vinden.
Waste Warriors, een organisatie die strijdt tegen voedselverspilling, zorgt ook voor een aantal centrale afhaalpunten in steden, om zo de aardappelen korter bij de consument te brengen. Het gaat om Antwerpen, Kortrijk, Gent, Leuven en Hasselt. In Antwerpen zal Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) zaterdagmiddag aanwezig zijn om het startschot te geven. Hij zal er meehelpen de eerste aardappelzakjes uit te delen.
Structureel falen van het systeem?
Een sympathieke actie, is op vele plaatsen te horen. Toch worden er ook kanttekeningen bij gemaakt. Joost Dessein, hoofddocent aan het Departement Landbouweconomie van de UGent, ziet een structureel falen in de huidige problemen bij de aardappelafzet. Dat is niet de schuld van de landbouwers, maar van het systeem. “Dat systeem is gebouwd op globalisering en export, en heeft de boer daarin een bijrol gegeven”, zegt hij in Het Laatste Nieuws.
Volgens hem drijven de grote verwerkende bedrijven in West-Vlaanderen, wereldspelers in diepvriesaardappelen, dat systeem. “Het zijn die bedrijven die het systeem creëren, handhaven en in stand houden. Ze stuwen de vraag naar aardappelen. Maar als er schokken komen op de wereldmarkt, zijn de gevolgen meteen zwaar voor de boeren. En die bedrijven hebben dan ook niet heel veel medelijden met lokale producenten”, meent hij.
Dessein ziet maar één echte uitweg. “We zijn te afhankelijk van een geglobaliseerde markt die zeer volatiel en kwetsbaar is. Landbouwers zullen zich opnieuw meer moeten richten op productie voor de eigen regio: Vlaanderen en de buurlanden, een West-Europese context. Meer op onszelf terugvallen is beter om geopolitieke, milieu- én economische redenen. Zo krijgt de boer een stabieler en hoger inkomen”, stelt de UGent-docent.
Weet wat je koopt: “De ene aardappel is de andere niet”
30 maart 2026Wordt debat te simplistisch gevoerd?
In een opiniestuk in De Tijd waarschuwt Jan de Keyser, head of Agri & Food bij BNP Paribas Fortis, op zijn beurt voor een te simplistisch debat rond het aardappeloverschot. “De beelden van ‘gratis aardappelen’ scoren goed, maar tegelijk vertekenen ze de realiteit van een complexe en performante sector”, aldus de Keyser.
“Laat ons beginnen bij de feiten. Achter elke aardappel schuilt een keten van investeringen: pootgoed, bemesting, gewasbescherming, mechanisatie, arbeid en bewaring. Het gaat om een kapitaalintensieve teelt met een hoog risicoprofiel. Dat een deel van de vrije aardappelen vandaag geen markt vindt, is zonder meer een probleem, maar het is niet hét verhaal van de sector”, meent hij. Hij wijst erop dat er daarnaast nog een volwaardige versmarkt bestaat met tafelaardappelen, met andere rassen, andere afzetkanalen en een andere economische logica. “Telers die zich specialiseren in kwaliteit, verpakking en korte keten bouwen daar aan een eerlijke prijszetting.”
Moeten we voedsel devalueren om een tijdelijk marktevenwicht te herstellen? Voedselproductie is geen restcategorie. Het is de uitkomst van ondernemerschap, vakmanschap en risico
En het is zeker daar dat de gratis aardappelen schade kunnen berokkenen. “Het beeld van gratis aardappelen snijdt door dit verdienmodel”, meent de Keyser. Het gratis weggeven van overschotten ondermijnt volgens hem de prijsperceptie. “Als de consument hoort dat er gratis aardappelen worden weggegeven, waarom zou hij er nog voor betalen? Dat zet druk op de volledige markt.” Maar het creëert ook verwarring over het product zelf. “Bij de overschotten gaat het om industriële rassen, zoals Fontane. Die zijn geschikt voor de verwerking, maar niet voor elk gebruik. Als consumenten teleurgesteld zijn in de smaak, straalt dat af op de aardappel als geheel.”
De derde vraag die rijst, is volgens de Keyser fundamenteler: moeten we voedsel devalueren om een tijdelijk marktevenwicht te herstellen? “Voedselproductie is geen restcategorie. Het is de uitkomst van ondernemerschap, vakmanschap en risico”, benadrukt hij. Daarom roept hij op tot nuance, respect voor contracten en inzicht in de diversiteit van de markt. “En correcte communicatie”, klinkt het. “Laat ons duidelijk zijn: gratis aardappelen bestaan niet. De rekening wordt altijd betaald, door de teler, de keten of uiteindelijk de consument.”
Bron: Eigen berichtgeving / De Tijd / Het Laatste Nieuws
