N-VA wil met resolutie onderhandelingspositie van landbouwers in de keten versterken
nieuwsN-VA heeft een resolutie ingediend in de Commissie Economie van het federaal parlement om de positie van landbouwers in de voedselketen structureel te versterken. “Wij geloven in markten en vrijhandel”, zegt Charlotte Verkeyn die de resolutie indiende. “Maar we mogen de belangen van onze eigen landbouwers niet uit het oog verliezen. Daarom vragen wij duidelijke flankerende maatregelen.” Ze roept de federale regering op om een reeks beleidsmaatregelen te nemen.
Structureel zwakke onderhandelingspositie
De partij stelt vast dat Belgische landbouwers vandaag gemiddeld slechts 12 procent van de toegevoegde waarde in de voedselketen ontvangen, terwijl het Europese gemiddelde op 26 procent ligt. “Dat remt de inkomenszekerheid en investeringen af”, klinkt het. Verkeyn ziet een grote machtsconcentratie bij retail en industrie en die neemt zelfs toe. Ze wijst erop dat vandaag vier supermarktketens ruim 80 procent van de markt beheersen.
“Omdat landbouwers vaak individueel onderhandelen en maar een beperkte schaalgrootte hebben, zitten zij in een structureel zwakke onderhandelingspositie. Zij hebben geen actieve invloed op de prijszetting, maar moeten de aangeboden prijs aanvaarden”, constateert N-VA. De partij benadrukt dat deze resolutie niet tegen de retail of industrie is gericht. “Integendeel, we willen dat alle schakels in de keten op een eerlijke en transparante manier kunnen samenwerken.”
De federale overheid beschikt over belangrijke instrumenten om de economische positie van landbouwers te verbeteren
Volgens Verkeyn gaan competitiviteit en landbouw samen. “Een sterke agro-industrie vergt sterke landbouwers aan het begin van de keten,” meent zij. Om die reden vraagt N-VA aan het federaal parlement om een aantal maatregelen te nemen, want “de federale overheid beschikt over belangrijke instrumenten om de economische positie van landbouwers te verbeteren”, zo luidt het.
Clarinval neemt aardappelcontracten onder de loep tegen misbruik
12 september 2025Strengere controles
Om eerlijke concurrentie te garanderen, pleit de resolutie onder meer voor strengere controles op vervalste of niet-conforme producten, zoals nephoning. “Dit leidt tot een ongelijk speelveld en dit zet Belgische landbouwers onder druk, zeker in sectoren met hoge productiestandaarden of kostenniveaus”, aldus N-VA.
Ook op vlak van prijsvorming loopt één en ander verkeerd. “Zo zien we dat de producentenprijzen voor landbouwproducten recent sterk gedaald zijn, terwijl de consumentenprijzen voor voeding opvallend hoog blijven. Dit wijst op structurele problemen in de prijstransmissie binnen de voedselketen.” In dat kader pleit de resolutie ervoor dat het verbod op verkoop met verlies en de Europese richtlijn inzake oneerlijke handelspraktijken in de landbouw- en voedselketen, de zogenaamde UTP-wet, aan een evaluatie worden onderworpen. Ook de werking van het Prijzenobservatorium moet versterkt worden, luidt het.
Fear factor als probleem
Ook het probleem van “fear factor” wordt besproken in de resolutie. Al in 2009 erkende de Europese Commissie dat probleem in de agrovoedingssector. Het gaat om de angst die leveranciers in een situatie van economische afhankelijkheid ervan weerhoudt om hun contractuele of wettelijke rechten te doen gelden. Zij doen dat uit angst voor mogelijke negatieve weerslag ervan op de commerciële relatie met de afnemer. “Het dreigen met represailles moet daarom onder alle omstandigheden verboden worden.”
Sterkere producentenorganisaties
Daarnaast vraagt de resolutie ook meer aandacht voor het versterken van producentenorganisaties en coöperaties, die landbouwers meer marktmacht geven. “De oprichting van een producentenorganisatie wordt bovendien bemoeilijkt door complexe procedures, administratieve lasten en een gebrek aan ondersteuning. Er is nood aan vereenvoudiging en gerichte ondersteuning om samenwerking tussen landbouwers effectief mogelijk te maken”, zegt Charlotte Verkeyn, wiens resolutie de steun kreeg van haar partijgenoten Michael Freilich, Lieve Truyman en Frieda Gijbels.
Korte keten in aanbestedingen
N-VA wil ook dat korte ketens juridisch mogelijk worden gemaakt in openbare aanbestedingen, binnen het Europees kader. “In aanbestedingen kan de focus verschuiven van enkel prijs naar een brede kijk op meer waarde, zoals sociale, ecologische en lokale impact. Op zich is het verboden om geografische restricties op te nemen in een lastenboek, maar door de korte keten op te nemen als technische specificatie in de aanbestedingsprocedure kan dit verholpen worden”, klinkt het.
Tot slot roept de resolutie op om actief bijdragen aan de Europese landbouwvisie richting 2040, met focus op competitiviteit, rechtszekerheid en innovatie. “Landbouwers zijn ondernemers die nood hebben aan administratieve vereenvoudiging om te kunnen focussen op ondernemen en innovatie. Overregulering verzwakt onze landbouw en dus ook onze economie” besluit Verkeyn.
