Zachte winters kunnen plaagdruk in fruitteelt verhogen

Wanneer bloesems de fruitplantages kleuren, kan een fruitteler strenge nachtvorst missen als kiespijn. Daaruit mag je niet afleiden dat vrieskou en fruitteelt een slechte combinatie is. Heel wat telers vrezen net dat insectenpopulaties in de toekomst makkelijker zullen overwinteren tijdens zachte winters, en dus meer schade zullen aanrichten in de boomgaarden. In het vakblad Fruitteeltnieuws werd daarop ingezoomd. Zonder vorst is een populatie insecten groter als ze de winter uit komt. Zelfs de geïmmigreerde, meer zuiderse soorten zullen dan overwinteren. “De druk van verschillende plagen zal toenemen”, voorspelt Dany Bylemans van het Proefcentrum Fruitteelt. “Als de natuurlijke vijanden mee evolueren hoeft dit geen probleem te zijn, maar dat is nog onduidelijk.”

Alle insecten zijn koudbloedig en produceren dus geen eigen lichaamswarmte. Insecten die hier normaal voorkomen, zijn meestal goed bestand tegen vorst. Insecten die afkomstig zijn uit warmere oorden hebben geen beschermingsmechanismen (zoals de productie van een soort antigel) ontwikkeld en zijn vaak gevoeliger voor vrieskou. Elke vorm van vorst heeft een effect op de insectenpopulatie want er is een groot verschil in de wijze waarop insecten zich ertegen beschermen en sommige insecten vonden een veel gunstigere overwinteringsplaats dan andere. Bij afwezigheid van vorst is de populatie groter als ze de winter uitkomt. Zelfs de meer zuiderse soorten zullen dan overwinteren.

Als vorstperiodes afgewisseld worden met erg zachte temperaturen, dan worden veel insecten tijdelijk ’s winters actief. Op dat moment is er niet veel voedsel te vinden en teren ze dus op hun reserves, die niet meer aangewend kunnen worden om antigel aan te maken bij de volgende vorstperiode. “De schade op insectenpopulaties is algemeen dan ook groter tijdens een winter met zeer zachte periodes, gevolgd door strenge vorst”, schrijft Dany Bylemans in het vakblad Fruitteeltnieuws. De directeur van het Proefcentrum Fruitteelt noemt de lengte van de vorstperiode minder relevant omdat insecten hun metabolisme sterk kunnen terugschroeven om te overleven. Zonder sneeuw die een isolerend effect heeft, is een lage temperatuur schadelijker voor insecten.

Als de klimaatverandering inhoudt dat er meer winters volgen zonder vorst, dan zullen fruittelers rekening moeten houden met een verhoogde plaagdruk. Bylemans: “Als de natuurlijke vijanden mee evolueren, hoeft dit geen probleem te zijn maar dit is nog niet duidelijk. Bovendien verlengt het seizoen zodat sommige insectensoorten bijkomende generaties kunnen ontwikkelen. Ook zullen de ontwikkelingsstadia meer door elkaar lopen, wat de bestrijding doorgaans bemoeilijkt. Meer zuiderse soorten zullen zich hier dan op korte termijn vestigen.” Sommige soorten zullen door de hogere temperaturen de eigenschap verliezen om zich voor te bereiden op de winter. “De soorten die zich vlot aanpassen, zullen het meest van de klimaatverandering profiteren.”