Wervel-boek linkt ons voedselsysteem aan ravage Cerrado

Sinds 2009 zet de Werkgroep voor een rechtvaardige en verantwoorde landbouw (Wervel) de Braziliaanse Cerrado op de kaart. Tegenwoordig wil niemand nog dat er Amazonewoud gekapt wordt om er landbouwgrond van te maken, maar Wervel is één van de weinigen die waarschuwt voor een verschuiving van het probleem. In de Cerrado moet savanne plaatsmaken voor soja die geëxporteerd wordt naar Europa en andere werelddelen met een veehouderij die zichzelf niet kan voeden. Het boek ‘Oases’ van Wervel-medewerker Luc Vankrunkelsven toont dat er aan beide zijden van de oceaan alternatieve landbouwmodellen zijn, gebaseerd op het agro-ecologisch gedachtegoed.

Met ‘Oases’ is Luc Vankrunkelsven niet aan zijn proefstuk toe. Het is zijn zesde boek over Brazilië en zoals steeds focust hij op het landbouw- en voedselsysteem. Hij toont aan dat je het Braziliaanse en Belgische agro-industriële landbouwmodel niet los van elkaar kan zien. “Onze Belgische exportmanie van vlees en zuivel is alleen maar mogelijk met immense veevoederstromen, vooral Braziliaanse soja, van overzee. Hét stokpaardje waar Wervel al 25 jaar mee afkomt! Wanneer zal dit ooit eens ten volle doorsijpelen, bijvoorbeeld bij het bejubelen van onze exportcijfers?”, schrijft Vankrunkelsven.

Het doet hem plezier dat de veevoedersector in België toegeeft dat er een probleem is en de zoektocht naar alternatieven voor soja echt heeft opgepakt. “Er wordt gezocht naar oplossingen die verder reiken dan uitgeholde labels voor overzeese soja. Uiteraard blijft waakzaamheid geboden, want het kadert natuurlijk binnen een industriële visie op landbouw. Laat staan dat onze hoge vleesconsumptie en exportbelangen meteen in vraag worden gesteld”, blijft Luc Vankrunkelsven kritisch. “Maar goed, jaren op dezelfde nagel van 'eiwittransitie' kloppen, werpt op termijn zo nu en dan, hier en daar, wat vruchten af.”

Lang voor er sprake was van een ‘actieplan alternatieve eiwitbronnen’ verdedigde Wervel al dat de veehouderij in eigen land moet inzetten op lokale eiwitbronnen. Kringlopen moeten regionaal sluiten, wat evenmin lukt met Roemeense of Oekraïense soja als halfslachtig alternatief voor de overzeese soja. De ommezwaai in de voedervoorziening van het vee wil Wervel gepaard zien gaan met meer humane consumptie van plantaardig eiwit ten nadele van dierlijk eiwit.

Naar aanleiding van het 25-jarig bestaan van Wervel in 2015 werd een reis naar Brazilië georganiseerd. De deelnemers zagen er met eigen ogen de indirecte gevolgen van een dieet met een overvloed aan vlees. Als Europeaan moeten we volgens de auteur van Oases onze verantwoordelijkheid erkennen in de overzeese vernietiging van biodiversiteit. “Tenslotte gaat het leeuwendeel van de soja naar Europese varkens, kippen, runderen en zalmen in aquacultuur.”

Door de agrolobby in het Braziliaanse parlement is de Cerrado nog altijd niet beschermd. “Ondertussen wordt de steppe onomkeerbaar omgevormd in groene monocultuurwoestijnen. Een ecosysteem van miljoenen jaren oud – ouder dan het veel besproken Amazonegebied – wordt in enkele decennia van de kaart geveegd”, betreurt Luc Vankrunkelsven. Wervel steunt daarom organisaties die proberen te redden wat er nog te redden valt van de twee miljoen vierkante kilometer die Cerrado heet.

Het viel Vankrunkelsven tijdens zijn tocht doorheen Brazilië op dat er “leven gevende” landbouwprojecten zijn van familiale boeren, te midden van de monoculturen die de omgeving vergiftigen. “Sommige oases ontstaan midden
in een gifzee van de dominante exportlandbouw”, verwoordt hij het in zijn gekende scherpe stijl.

Het boek bestellen kan via info@wervel.be
Meer info over de boekvoorstellingen deze en volgende maand: Wervel