VN zet bodemdegradatie hoog op de internationale agenda

De voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) maakt zich zorgen over bodemdegradatie. De organisatie staat daarin niet alleen want naast de FAO maken beleidsmakers en bodemexperten deel uit van het ‘Global Soil Partnership’. Deze internationale werkgroep lanceerde eerder deze zomer een resem voorstellen die er vooral op gericht zijn om bodemkwaliteit onder de aandacht te brengen en overheden aan te zetten tot actie en investeringen. Wereldwijd is een derde van de bodems matig tot sterk aangetast door erosie, verdichting, verzuring, verzilting, uitputting of verontreiniging met chemicaliën.

Op het Afrikaanse continent is maar 30 procent van de grond geschikt voor landbouw. Dat percentage kalft verder af door bodemerosie en -verarming. In sommige streken kan het verlies aan grond door erosie oplopen tot 140 ton per hectare per jaar. Dat is een drama voor de lokale voedselvoorziening als je weet dat een land als Somalië maar op 1,8 procent van zijn grondgebied gewassen kan telen.

In Latijns-Amerika zijn grotere oppervlakten in gebruik voor intensieve landbouw, maar alles bij elkaar genomen beslaat het productieareaal niet meer dan een kwart van het continent. Als er geen oplossingen gevonden worden voor bodemdegradatie zal de landbouw in de regio moeten inbinden.

De FAO becijferde dat sinds de 19e eeuw ongeveer 60 procent van de koolstof (CO2) die opgeslagen zat in bodem en vegetatie vrijgekomen is door veranderingen in landbouwgebruik. Door onzorgvuldig landgebruik kan in de toekomst nog veel meer CO2 vrijkomen in de atmosfeer, waardoor de klimaatverandering nog zou versnellen. Omgekeerd kan duurzaam landgebruik ook koolstof vastleggen, de uitstoot van broeikasgassen verkleinen en de verwoestijning stoppen.

Het heeft er alle schijn van dat de internationale gemeenschap wakker schiet en bodemdegradatie ernstig gaat nemen. Door van 5 december Wereldbodemdag te maken en van 2015 het Internationaal jaar van de bodem geeft de VN de aanzet. Het opzet is om op 5 december 2015 een rapport vrij te geven dat de toestand beschrijft waarin de bodem zich overal ter wereld bevindt.

De Wereldvoedselorganisatie van de VN nodigde deze zomer de leden van het Global Soil Partnership uit in Rome. Drie dagen lang zaten beleidsmakers en experten daar samen om te besluiten dat er dringend actie ondernomen moet worden. Zonder vruchtbare bodem zal het toekomstige generaties aan voldoende voedsel, water, energie en grondstoffen ontbreken.

De bijeenkomst leverde een resem actieplannen op om de bodem, als hulpbron voor landbouw, te beschermen. Die acties worden opgehangen aan vijf pijlers: sensibiliseren rond duurzaam landgebruik, boeren beter opleiden en hen technisch alsook via investeringen ondersteunen, bodemonderzoek, datacollectie en tot slot harmonisering van de meetmethoden. Er zou een informatiesysteem komen dat de wereldwijde toestand van de bodem registreert en verbeteringen kan meten.

Bij goede bedoelingen die op internationaal niveau uitgesproken worden, mag het niet blijven zodat de FAO een oproep deed. “Zowel politieke wil van nationale overheden als investeringen zijn nodig om de bodem te beschermen waar ons voedselsysteem zo afhankelijk van is”, klonk het. Door de wereldwijde groei van de bevolking is het bodemvraagstuk actueler dan ooit.

Meer info: Global Soil Partnership