"Vlaanderen zadelt BASF op met broeikasgaslasten"

In een nota die De Morgen kon inkijken, staat uitgelegd welke achterpoort de Vlaamse regering kan gebruiken om haar Europese milieuverplichtingen te ontvluchten. “De Vlaamse overheid schuift de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen af op de industrie omdat het veel duurder is om in andere beleidsdomeinen maatregelen door te voeren”, zegt kamerlid Tinne Van der Straeten (Groen!).

Uit de nota blijkt dat de Vlaamse overheid eraan denkt om de aanpassing aan het Europees emissiehandelsysteem in 2013 creatief te interpreteren zodat het voor de Vlaamse regering eenvoudig wordt om de Europese milieudoelstellingen te halen en alle lasten worden afgewenteld op chemiereus BASF in Antwerpen.

Europa startte in 2005 met een systeem van verhandelbare emissierechten, het European Trading Scheme (ETS). De nationale overheden kenden gratis uitstootrechten toe aan hun industriële bedrijven en elektriciteitsproducenten. Bedrijven moeten evenveel uitstootrechten hebben als ze tonnen CO2 de lucht inblazen. Bedrijven die niet toekomen met de uitstootrechten die ze kregen van de overheid, kunnen ze bijkopen.

Tot 2013 geldt deze handel in uitstootrechten enkel voor CO2, na 2013 zou het uitgebreid worden naar alle andere broeikasgasemissies, zoals N2O (distikstofoxide, beter bekend als lachgas). Kanttekening daarbij is dat de uitstoot van lachgas voor Vlaanderen bijna volledig toe te schrijven is aan chemiereus BASF in Antwerpen.

In de eerder genoemde nota wordt een achterpoortje beschreven in de Europese richtlijn waardoor de uitstoot van lachgas toch niet onder het systeem van de emissiehandel zou moeten vallen, maar onder de zogenaamde non-ETS. Uiterst gedetailleerd geeft de nota weer welke winst dit kan opleveren voor de Vlaamse overheid.

Non-ETS staat voor domeinen zoals transport, landbouw, verwarming en gebouwen. Voor de sectoren binnen non-ETS geldt géén emissiehandelsysteem, zij moeten zich aan de 20-20-20 doelstellingen houden tegen 2020: 20 procent vermindering CO2-uitstoot in vergelijking met 2005, 20 procent energieproductie uit hernieuwbare bronnen en 20 procent verbetering van de energie-efficiëntie van de economie.

Door de zogenaamde 'lachgasconvenant' uit 2005, die BASF sloot met de Vlaamse overheid, is de uitstoot van N20 de laatste jaren al gevoelig gedaald. De Vlaamse overheid zou via het achterpoortje in de Europese regelgeving die positieve resultaten kunnen inboeken binnen non-ETS, wat haar heel wat voordelen oplevert.

In een recente commissievergadering maakte ook federaal milieuminister Paul Magnette (PS) net dezelfde redenering: "Het kan gaan om grote hoeveelheden N20-emissies die niet meer onder de emissiehandel vallen. In dat geval zouden er veel minder inspanningen moeten geleverd worden door de sector van de gebouwen, de landbouw en het transport”.

“Als BASF haar uitstoot van lachgas reduceert, moet Vlaams minister Joke Schauvliege minder beleid voeren rond transport en gebouwen”, zegt Kamerlid Tinne Van der Straeten (Groen!). “Ze wentelt alle lasten af op de industrie en ontslaat zichzelf van elke verantwoordelijkheid. Vergelijk de emissiehandel met een begroting: er wordt geboekt op de verkeerde posten om de rekening te laten kloppen”.

BASF wacht bang de definitieve beslissing af en hoopt dat de Vlaamse regering zich aan de afgesproken convenant zal houden. "Wij voeren heel getrouw de lachgasconvenant van 2005 uit en hebben al een reductie van 1 miljoen CO2-equivalenten kunnen realiseren," zegt Philippe Heyvaert van BASF Antwerpen.

In de nota blijkt al dat de Vlaamse overheid beseft dat de kunstgreep moeilijk uit te leggen is aan de industrie. Tegen 30 juni moet België haar vernieuwd beleid over de emissiehandel overmaken aan de Europese Commissie. In de komende weken zal duidelijk worden of de federale commissie Klimaathandel de Vlaamse beleidsoptie volgt. België is zeker niet het enige land dat de mazen in het net van deze strengere richtlijn zoekt. Ook andere lidstaten speuren druk naar hiaten.

Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) heeft ondertussen gereageerd op de berichtgeving over de nota. Zij benadrukte tijdens de plenaire vergadering in het Vlaams parlement dat de Vlaamse bedrijven niet benadeeld zullen worden bij de Vlaamse uitvoering van de strengere Europese broeikasgasrichtlijn die in 2013 in werking treedt.

"De bewuste nota in de krant is een werkdocument van de administratie waarin alle mogelijke scenario's voor de uitvoering van de strengere Europese richtlijn opgesomd worden", aldus de milieuminister. Schauvliege zegt ook dat er nog geen enkele beslissing genomen is over welk scenario gevolgd zal worden en dat bij het nemen van de beslissing de milieu-integriteit de belangrijkste factor is. "In geen enkel scenario zouden onze bedrijven grote nadelen ondervinden", voegt ze eraan toe.