Vissen overleven geluidsgolven bij bouw windmolenpark

Het bouwen van windmolenparken op zee houdt in dat er ettelijke metalen funderingspalen in de zeebodem worden gehamerd. Vissen in de wijde omgeving van de mariene bouwplaats worden dan blootgesteld aan sterke geluidsgolven. Wegens de intensiteit van het geluid en het feit dat vooral jonge vissen niet snel weg zwemmen van gevaar, werd tot nu toe aangenomen dat de vispopulatie in de buurt negatieve of zelfs dodelijke effecten oploopt. Experimenten van ILVO in samenwerking met de Universiteit Gent en het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen bewijzen echter dat er zelfs vlakbij geen sterfte optreedt bij jonge zeebaars.

Het onderwatergeluid nabij een paal die in de zeebodem wordt gehamerd, bedraagt meer dan 200 decibel. Onderzoek naar de effecten van heigeluiden op (jonge) vissen was tot nu toe vooral gebaseerd op wiskundige modellen en op experimenten in speciaal daarvoor ontworpen akoestische kamers waarin de hamergeluiden zo goed als mogelijk werden nagebootst. De resultaten van een aantal van deze studies wezen al in de richting van beperkte effecten van heien op de vissengezondheid.

Het is de eerste keer dat de laboratoriumresultaten nu via veldexperimenten zijn gecheckt en bevestigd. Met de medewerking van de constructiebedrijven Northwind en GeoSea – zijbouwen het windmolenpark op de Lodewijckbank in het Belgische deel van de Noordzee – hebben de onderzoekers in de zomer 2013 van op een heiplatform unieke veldexperimenten kunnen uitvoeren.

Uit een vergelijking van blootgestelde en niet-blootgestelde groepen jonge zeebaarzen bleek dat er geen verschil was in sterfte vlak na het experiment, en ook niet na twee weken opvolging van de vissen in aquaria. De onderzoekers concluderen dat zelfs in het ergst denkbare scenario, vlakbij het heien, en met uiterst geluidsgevoelige vissen de geluidsimpact helemaal niet zo ernstig is als oorspronkelijk gedacht.

ILVO meent dat de nieuwe kennis over de effecten van onderwatergeluid kunnen dienen om maatregelen rond dierenwelzijn en het beschermen en voortbestaan van vispopulaties (en de daarbij horende visserij) te verfijnen. Er kunnen adviezen worden geformuleerd om drempelwaarden vast te leggen voor onderwatergeluid in het kader van de Europese kaderrichtlijn Mariene Strategie. Deze waarden geven aan vanaf welk niveau onderwatergeluid schadelijk is en vanaf wanneer er dus maatregelen nodig zijn om schade te vermijden of activiteiten dan wel werkmethodes te verbieden.