Vervaagt onderscheid tussen ggo en traditioneel gewas?

Hoewel de Europese wetgever niet bepaald “vriendelijk” is voor ggo’s hebben plantenveredelaars de daarmee opgedane kennis niet overboord gegooid. Biotech-bedrijven werken naarstig verder met nieuwe veredelingstechnieken en hopen dat die buiten de ggo-wetgeving zullen vallen. Het is geen geheim dat er stevig gelobbyd wordt om cisgenese, CRISPR en andere innovatieve vormen van veredeling uit de wind te zetten. De belangenverdedigers van de biolandbouw, BioForum in Vlaanderen en IFOAM-EU in Europa, geven tegengas. Zij zien dezelfde potentiële risico’s als bij ggo’s en vragen daarom de exponenten van de nieuwe generatie veredelingstechnieken ook als ggo’s te bestempelen.

Het zint de biosector niet dat de veredeling van landbouwgewassen in de greep van biotech-bedrijven blijft. Lobbyisten doen er momenteel alles aan om een nieuwe generatie veredelingstechnieken buiten de bestaande ggo-wetgeving te houden. Genetische modificatie draaide om de vraag of het gewenst is dat vreemde genen in een plant worden gebracht. Daar was je voor of tegen, maar de nieuwe genetische veredelingstechnieken maken het debat een stuk lastiger.

Neem bijvoorbeeld CRISPR en ODM, dat zijn technieken waarbij genen in de plant buiten werking worden gesteld of veranderd. Hiermee kunnen veredelaars gewenste eigenschappen versterken en ongewenste afzwakken. Tegenstanders vinden dit nog steeds geknoei met genen, maar voorstanders betogen dat het in se niet verschillend is van traditionele kruisingen. Daarbij raken ook genen onklaar in de nakomelingen. Het maakt CRISPR-planten niet te onderscheiden van planten die voortkomen uit een natuurlijke kruising. De Duitse voedselveiligheidsautoriteit adviseerde de overheid om CRISPR buiten de ggo-regels te houden omdat er geen genen van buitenaf worden ingebracht.

IFOAM-EU zet ook cisgenese in de lijst met nieuwe technieken hoewel dat een bekende vorm van genetische modificatie is, weliswaar met soorteigen genen en zonder inbreng van genen van een andere soort (transgenese). Wellicht doet de organisatie dat vanwege het onderscheid dat biotechnologen zijn beginnen maken tussen beide. Dat doen ze niet zomaar, wel om de Europese Commissie er van te overtuigen dat de maatschappelijke en politieke weerstand tegen ggo’s enkel betrekking heeft op transgenese.

In de biosector ziet men het niet graag gebeuren dat de grenzen tussen genetische modificatie en traditionele veredeling vervagen. IFOAM-EU publiceerde een (negatief) standpunt over de nieuwe genetische veredelingstechnieken. Daarin wordt betoogd dat de bijlage van de EU-richtlijn uit 2001 niet exhaustief is. De nieuwe technieken kunnen er niet in vermeld staan omdat ze destijds nog niet gekend waren. Omgekeerd mag je ze volgens diezelfde visie ook niet uitsluiten van het toepassingsgebied van de richtlijn omdat daarvoor sprake moet zijn van technieken die hun veiligheid al bewezen hebben door een lange staat van dienst. IFOAM-EU vindt dat ze nog allemaal in de experimentele fase verkeren, of hooguit een recente toepassing kennen in het buitenland zonder dat daar een grondige risicobeoordeling aan voorafging.

De biosector in Europa geeft daarmee een signaal aan de Europese Commissie die binnenkort moet beslissen of de EU-wetgeving omtrent genetische modificatie al dan niet van toepassing is. IFOAM EU is van mening dat er geen redenen zijn om de ggo-wetgeving te omzeilen. Onderwerp ze aan dezelfde risicobeoordeling en eisen inzake traceerbaarheid, is het devies. Bioboeren in Europa vrezen een zware impact op hun sector indien dat niet zou gebeuren.

“Biologische landbouw is heel duidelijk over genetisch gemodificeerde organismen: prutsen met genen is onaanvaardbaar”, verduidelijkt BioForum Vlaanderen. De biosector gelooft in de kracht van biodiversiteit en is duidelijk bang voor wat zij de onvoorspelbare bijwerkingen van ggo’s noemen. En ze hameren er steeds op dat ggo’s slechts een handvol bedrijven ten goede komen. Dankzij de bepalingen van het Europese lastenboek bevat biologische voeding bevat geen ggo's. Tegelijkertijd beschikt Europa over wetgeving die een duidelijk kader schept voor het gebruik van ggo’s in het algemeen. Dit kader garandeert tot nog toe de keuzevrijheid van de consument. Die keuzevrijheid komt volgens BioForum in het gedrang zonder duidelijke regels voor de traceerbaarheid en etikettering van ‘nieuw veredelde’ gewassen naar het voorbeeld van ggo’s.

Meer weten? De position paper van IFOAM vind je hier.