Verplicht ggo-label in VS is niet volkomen transparant

In de Verenigde Staten kende men al een facultatief maar door de overheid bewaakt label voor voedingsmiddelen die geen enkel genetisch gewijzigd ingrediënt bevatten. Na een lange strijd van burgerorganisaties wordt een verplicht label geïntroduceerd voor voeding die genetisch gewijzigde landbouwgrondstoffen bevat. De tegenstand van de voedingsindustrie is minder groot dan je zou verwachten, voornamelijk omdat de nieuwe wet de lat gelijkt legt in alle staten. Nu was de regelgeving verschillend en in de staat Vermont bijvoorbeeld strenger dan elders, met alle problemen van dien. De nieuwe wet die Obama ondertekende, is een tikkeltje omstreden omdat een QR-code volstaat om aan de etiketteringsplicht te voldoen.

De staat Vermont was in 2014 de eerste in de VS om etikettering te verplichten voor voedingswaren gemaakt van genetisch gewijzigde landbouwgrondstoffen. In Connecticut en Maine stemden volksvertegenwoordigers al eerder voor verplichte ggo-labelling, maar de invoering ervan werd afhankelijk gemaakt van gelijkaardige wetgevende initiatieven in andere staten. De Amerikaanse regering voelde tot voor kort weinig voor ggo-labelling en probeerde de pleitbezorgers altijd te sussen. Landbouwminister Tom Vilsack liet bijvoorbeeld optekenen dat een label niet nodig is omdat de huidige generatie ggo’s veilig is. Op vraag van het bedrijfsleven kwam er in plaats van een negatief label een positief label voor ggo-vrije voeding.

Consumentengroepen, milieu- en burgerorganisaties bleven aandringen om het gebruik van ggo’s verplicht op het etiket van een voedingsproduct te vermelden. Na een succesvolle passage in de Senaat heeft president Barack Obama een wet getekend die voedingsfabrikanten verplicht om op verpakkingen de aanwezigheid van genetisch gemodificeerde organismen te vermelden. Van de landbouwsector en de voedingsindustrie – die miljoenen spendeerde om een label tegen te houden – zou je hevige tegenstand verwachten gelet op de kostprijs van het nieuwe label, de praktische bezwaren die eraan kleven en het mogelijk afschrikwekkend effect dat uitgaat richting consument. Toch hebben zij vrede met het nationale label omdat het komaf maakt met versnipperde wetgeving door een verschillend beleid.

De landbouwsector verzette zich tegen de “stigmatiserende regels” in Vermont maar legt zich neer bij de nationale wet die president Obama ondertekende. Ook de soja-industrie laat optekenen dat de nieuwe wet “niet ideaal is, maar van alle voorstellen wel degene die er het best mee door kan”. Sectorfederatie ASA zat in de coalitie die lobbyde voor een vrijwillig label, maar in maart van dit jaar werd duidelijk dat een verplicht label een groter maatschappelijk en politiek draagvlak heeft. Daarom stuurde de agrovoedingsindustrie zijn strategie en standpunt bij.

Het voorstel van een facultatief ggo-label sneuvelde en het nieuwe wetsvoorstel gaat nog altijd niet ver genoeg volgens velen. Een doorn in het oog is dat een QR-code die gelezen kan worden met de smartphone volstaat op het etiket. Het kan als alternatief dienen voor een symbool of tekst. Zo blijft het op het etiket vruchteloos zoeken naar een expliciete vermelding van de aanwezigheid van ggo’s. In de praktijk is dat een stap terug want heel wat voedingsbedrijven hadden hun etiket al aangepast aan de strengere voorschriften van de staat Vermont en verdeelden producten met het aangepaste etiket in de ganse VS.

Nog een reden tot zorg voor de ggo-critici is de uitwerking door landbouwministerie USDA. Luidop wordt de vrees geuit dat USDA de etiketteringsplicht gaat uithollen door een uitzondering toe te staan voor olie van genetisch gemodificeerde soja of suiker gemaakt van bieten. Na verwerking is er van de genetische wijziging niet meer te detecteren en dat zou een uitzondering kunnen rechtvaardigen. In heel wat voedingsproducten is net de sojaolie of het maïszetmeel het enige ggo-bestanddeel. In de VS is het merendeel van de soja en de maïs die geteeld wordt genetisch gewijzigd. Daardoor bevat naar schatting 75 à 80 procent van alle voedingswaren genetisch gemodificeerde ingrediënten.