"Verraad aan de boeren" of redding voor het milieu? Europa geeft groen licht aan NGT’s
nieuwsHet Europees Parlement heeft nieuwe regels aangenomen voor nieuwe genomische technieken of NGT’s. Deze technologie staat toe om planten te modificeren met gunstige eigenschappen. Denk aan droogteresistentie, een betere weerstand tegen plantenziekten of een lagere behoefte aan kunstmest. In tegenstelling tot klassieke ggo's wordt er bij deze technieken geen vreemd gen geïntroduceerd. Toch klinkt er kritiek, onder meer omdat de NGT-herkomst van planten niet verplicht wordt op voedingslabels.
In Noord- en Zuid-Amerika en Aziatische landen zoals China zijn NGT’s al grotendeels toegestaan en ingeburgerd. Na een voorlopig akkoord in december 2025 heeft nu ook Europa een verordening uitgevaardigd om NGT’s toe te laten. Maar verwacht niet om volgende week NGT-tomaten te vinden in de groenterayon. De verordening treedt in werking 20 dagen na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de EU en wordt pas twee jaar later van toepassing.
"Belangrijke mijlpaal"
Europa splitst de NGT’s op in twee categorieën. De NGT-1’s zijn planten die bewerkingen hebben ondergaan die ook via klassieke veredeling hadden kunnen ontstaan. Bewerkingen die ‘onnatuurlijk’ zijn, zoals planten die ontworpen zijn om bestand te zijn tegen een specifiek herbicide of insecticide, komen niet in aanmerking voor deze categorie. Alle planten die uitgebreide of complexere genetische bewerkingen hebben ondergaan, blijven onderworpen aan de huidige strenge GGO-regels van de EU.
Het Vlaams Instituut voor Biotechnologie VIB is opgetogen. “Dit is een belangrijke mijlpaal voor innovatie in de landbouw en de plantwetenschap in Europa”, zegt Jérôme Van Biervliet, managing director van VIB. “Dit bevestigt dat Europa kiest voor een toekomst waarin wetenschap en innovatie effectief zullen bijdragen aan duurzaamheid en voedselzekerheid.” VIB en zijn onderzoekers hebben de afgelopen jaren actief bijgedragen aan dit dossier, onder meer via het Europese EU-SAGE-netwerk, waarin meer dan 150 onderzoeksinstellingen samenwerken
Aanwezigheid NGT-1-planten in biologische productie 'onvermijdelijk'
Maar niet iedereen is tevreden. Vanuit de biosector klinkt er luide kritiek op de NGT-toelating. Zo vreest men dat NGT-planten via kruisbestuiving de biodiversiteit zullen aantasten, of gewoon al de velden van biotelers zouden kunnen ‘besmetten’. Hoewel Europa erkent dat NGT’s niet worden toegestaan in de biologische productie, zal “de technisch onvermijdelijke aanwezigheid van NGT-1-planten niet worden beschouwd als niet-naleving”, klinkt het in de officiële communicatie.
Een andere veelgehoorde kritiek is dat de patentering van NGT-zaden de monopolisering in de zadenmarkt zal versterken. Het onderzoeken en ontwikkelen van NGT-zaden is zeer duur, wat maakt dat kleine zadenhandelaars nog moeilijker zullen kunnen concurreren met grote bedrijven zoals Bayer, Corteva en Syngenta. Bovendien worden NGT-1-gewassen in de winkel niet als dusdanig geëtiketteerd. Dat zal enkel het geval zijn voor de zaden en het plantgoed. Een winkelier zal dus niet weten of zijn groenten een NGT-1-origine hebben of niet.
"Verraad aan boeren, consumenten en wetenschap"
De ngo Corporate Europe Observatory doet de NGT-verordening af als een “verraad aan boeren, consumenten en de wetenschap’. “Dit zal leiden tot een grotere afhankelijkheid van boeren en veredelaars van deze enkele bedrijven, die meestal in Amerikaanse of Chinese handen zijn”, stelt de organisatie in een persbericht. CEO-onderzoeker Nina Holland stelt dat EVP-rapporteur Jessica Polfjärd “de democratie een vuile streek heeft gelapt” door “de belangrijkste eisen van het Europees Parlement inzake etikettering en beperking van octrooien – zoals aangenomen in februari 2024 – niet daadwerkelijk te verdedigen.”
“Als consumenten willen weten wat er in hun voedsel zit, landbouwers willen steunen en schadelijke chemicaliën willen vermijden, is de enige optie om voor biologisch voedsel te kiezen”, zegt Holland.
"Juridische paradox"
Ook vanuit politieke hoek klinkt er kritiek. Europarlementslid Cristina Guarda van De Europese Groene Partij verwijt de meerderheid te plooien voor de wensen van multinationals, en het creëren van een ‘juridische paradox’. “Enerzijds worden NGT’s gelijkgesteld aan conventionele rassen om de noodzakelijke gezondheids- en milieubeschermingsmaatregelen te omzeilen. Anderzijds mogen zaadgiganten er octrooi op aanvragen als industriële uitvindingen.”
Enerzijds worden NGT’s gelijkgesteld aan conventionele rassen om de noodzakelijke gezondheids- en milieubeschermingsmaatregelen te omzeilen. Anderzijds mogen zaadgiganten er octrooi op aanvragen als industriële uitvindingen
Guarda tekent ook op dat biologische en NGT-vrije producenten nu voor de vervelende realiteit staan dat zij niet langer kunnen garanderen dat hun producten NGT-vrij zijn.
Voordelen van NGT's
Mathias De Mesmaeker is expert in GGO’s en Nieuwe Genomische Technieken bij het Directoraat-generaal Dier, Plant en Voeding van de FOD Volksgezondheid en vindt de introductie van NGT’s een goede zaak. “NGT’s zullen niet àlle problemen oplossen waar de landbouw vandaag mee wordt geconfronteerd, maar het stelt landbouwers wel in staat om hun producten aanzienlijk te verduurzamen.”
Door NGT-planten te kweken die inherent resistent zijn aan allerhande ziekten en calamiteiten, is er veel minder nood aan chemische inputs zoals pesticiden. “Dat betekent minder druk op het milieu en de portemonnee van de boer.”
Qua veiligheid voor de consument is er geen enkel risico
Volgens De Mesmaeker brengen NGT’s geen inherent gezondheidsrisico met zich mee. “Het gaat om gerichte wijzigingen in het erfelijk materiaal van een plant. Wijzigingen die vandaag spontaan en lukraak gebeuren. Je kan met die technieken een specifieke mutatie initiëren, maar het blijft een natuurlijk proces dat wordt nagebootst. Qua veiligheid voor de consument is er geen enkel risico.”
Labeling "niet afdwingbaar"
Dat er gekozen werd om NGT-1-gewassen niet aan een verplichte labeling te onderwerpen, vindt De Mesmaeker begrijpelijk. “Ten eerste is dat niet afdwingbaar. Het gaat om mutaties die men ook in de natuur kan verkrijgen. Je kan dus niet controleren of een plant met NGT’s of op natuurlijke wijze is ontstaan. Bovendien zien we dat omringende landen evenmin zulke wetgeving aannemen. Moest Europa dit als enige wel doen, dan komen we in een moeilijke positie tegenover onze handelspartners.”
Volgens De Mesmaeker is het inderdaad niet mogelijk om te vermijden dat NGT-planten aan kruisbestuiving doen met bijvoorbeeld biogewassen en lokale flora. “Maar ook daar is de vraag welke risico’s daaraan verbonden zijn, want het blijven mutaties die in de natuur ook voorkomen. We spreken niet over GGO’s, waar men vreemd materiaal introduceert.”
Je kan niet controleren of een plant met NGT’s of op natuurlijke wijze is ontstaan
“Bovendien betekent de introductie van NGT’s dat ook gangbare boeren minder gewasbescherming zullen gebruiken, en dat lijkt me een goede zaak voor de biosector. Zo verkleint het risico dat een bioboer lijdt onder pesticidendrift van naburige akkers.”
Een absoluut verbod op het patenteren van NGT-gewassen is volgens De Mesmaeker overigens moeilijk haalbaar. “Het zou indruisen tegen een aantal internationale afspraken. Men kan de politieke keuze maken om planten per definitie niet patenteerbaar te maken, maar dan moet je aan de patentwetgeving zelf raken, en dat is niet evident.”
“Nog een belangrijke kanttekening: de tegenbeweging stelt nu dat NGT-gewassen worden gedereguleerd, maar dat is uiteraard niet waar”, zegt De Mesmaeker nog. “Voor NGT-1-planten geldt nog steeds het conventionele kader en alle daarbij horende wetgeving”, zegt De Mesmaeker.
Big in Japan
Hoe dan ook zal het minstens twee jaar duren voor we de eerste NGT-gewassen zullen aantreffen in de supermarkt. “Voor nieuw ontwikkelde planten zal dat nog langer duren”, zegt De Mesmaeker. “Ik veronderstel dat we als eerste afgewerkte producten zullen zien die al elders op de markt beschikbaar zijn. De GABA-tomaten bijvoorbeeld. Deze NGT-tomaten bevatten een aminozuur dat bescherming biedt tegen hart- en vaatziekten en zijn vandaag al te koop in Japan.”
De Europese Rapporteur Jessica Polfjärd (EVP) noemt de verordening een “historische overwinning voor de Europese landbouwers en de toekomst van Europa.”
“Door het gebruik van NGT’s goed te keuren, hebben we gekozen voor innovatie, concurrentievermogen en voedselzekerheid. Europese landbouwers vragen al lang om toegang tot deze moderne veredelingsinstrumenten om hen te helpen gewassen te ontwikkelen die veerkrachtiger zijn en minder afhankelijk van pesticiden”, aldus Polffjärd.
Bron: Eigen berichtgeving
Beeld: VIB
