Verkoop van neonicotinoïden verdubbelde op korte tijd

Groen-parlementslid Dirk Peeters meldt dat de verkoop van neonicotinoïden - die onder vuur liggen wegens bijensterfte - in ons land in amper vijf jaar tijd bijna verdubbeld is. In 2011 werd ruim 50 ton werkzame stof van deze groep van insecticiden verkocht. De gewasbeschermingsmiddelenindustrie merkt op dat verkoopcijfers door export een vertekend beeld geven en uit gebruikscijfers blijkt dat het risico voor bijen net afneemt.

De verkoop van neonicotinoïden op de Belgische markt steeg van bijna 28 ton werkzame stof in 2007 naar 47 ton in 2009. Daarna was er een verdere, maar kleinere stijging tot 50,2 ton in 2011. Particulieren gebruiken maar een geringe hoeveelheid van deze insecticiden, naar schatting twee procent van de verkochte hoeveelheid in 2011. Het leeuwendeel van deze middelen wordt dus door land- en tuinbouwers gebruikt, via behandeld zaaizaad of een veldbespuiting.

"Deze cijfers omvatten de hoeveelheden neonicotinoïden gebruikt voor het aanmaken van behandeld zaaizaad, maar niet het geïmporteerde behandeld zaad", verduidelijkt minister-president Kris Peeters op vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Dirk Peeters (Groen). De hoeveelheid actieve stof die Belgische producenten van gewasbeschermingsmiddelen exporteren, blijft buiten beschouwing.

"Maar wat de zaaizaadfirma's exporteren aan behandelde zaden zit er wél in vervat, zodat het geen goed beeld geeft van het gebruik van neonicotinoïden in ons land." Dat zegt Phytofar, de Belgische vereniging van de gewasbeschermingsmiddelenindustrie. Dat wordt geïllustreerd met een verwijzing naar SES VanderHave, een wereldspeler in bietenzaden, die deze zaden in Tienen behandelt met neonicotinoïden en vervolgens uitvoert.

Om het risico voor bijen op blootstelling aan neonicotinoïden te achterhalen, zijn gebruikscijfers dus beter geschikt. Daartoe maak je een inschatting van het met neonicotinoïden behandeld areaal en de toepassingsdosis in elke teelt.

Phytofar vroeg aan de Universiteit Gent om die correctie te maken, rekening houdend met de geëxporteerde behandelde zaaizaden. De werkelijke gebruikscijfers van de drie neonicotinoïden waren tussen 2007 en 2011 gemiddeld 44 procent kleiner dan de verkoopcijfers. "Dat vertaalt zich in een lager risicoprofiel voor bijen", aldus Phytofar. Gelet op het effectief gebruik van neonicotinoïden in ons land zou het 'theoretisch risico' voor bijen tussen 1993 en 2010 met 34 procent gedaald zijn.

De minister-president baseerde zich op de verkoopcijfers waarover de FOD Volksgezondheid beschikt omdat de overheid geen accurate gebruikscijfers heeft. Neonicotinoïden worden ook niet gemonitord in de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater. "De Vlaamse Milieumaatschappij screent niet alle mogelijke stoffen die in het milieu terechtkomen, maar enkel de meest schadelijke en de door Europa opgelegde", aldus Kris Peeters. Momenteel worden een 150-tal stoffen gescreend.