Veiling BelOrta viert 20 jaar Belgische trostomaat

Twintig jaar geleden werden voor het eerst trostomaten verkocht op de veiling in Sint-Katelijne-Waver. Een blijver, zo bleek, want de aanvoer groeide van 500.000 kilo tot meer dan 60 miljoen kilo. Veiling BelOrta vertelt het verhaal van teler Jan Smets, die de Belgische trostomaat introduceerde als reactie op de overproductie en de crisis in de sector begin jaren ’90.

Op 30 juli 1993 werden op de veiling 49 kisten trostomaten verkocht, die een dag eerder werden aangevoerd door teler Jan Smets uit Sint-Katelijne-Waver. Voor het eerst werd de Belgische consument met deze nieuwigheid geconfronteerd. Groot was dan ook de verwondering en sommigen geloofden dat dit slechts een gril was die snel zou verdwijnen. Maar de groei was spectaculair en de tomatentros bleek een blijver.

De trostomaat was reeds lang gekend in Italië, maar was daar jaren een product van minderwaardige kwaliteit. Op het einde van de teelt van losse tomaten lieten de Italiaanse telers de tomaten aan de plant hangen, plukten ze dan tegelijkertijd in trossen van de plant om daarna de serre te ontruimen. Later kwamen deze tomatentrossen op de Duitse markt. Voor een trostomaat van iets mindere kwaliteit werd op dat moment meer betaald dan voor een standaard losse tomaat.

Dat bracht enkele Nederlandse telers op het idee om de trostomaat als vaste teelt te produceren. Dominique Devisch, zelfstandig teeltadviseur, werd in Nederland geconfronteerd met dit nieuwe gegeven en bracht teler Jan Smets hiervan op de hoogte. Daarna ging het snel. “Ik had onmiddellijk oren naar het advies van mijn teeltadviseur”, zegt Jan Smets uit Sint-Katelijne-Waver. Als toenmalig veilingvoorzitter volgde hij de markt immers op de voet. “De Europese tomatensector zat begin jaren ’90 in een diep dal. Er was overproductie, weinig diversiteit en de kwaliteit van het importproduct liet soms te wensen over. Ik wist dat er iets moest gebeuren om het tij te doen keren en ik zag wel toekomst in deze innovatie.”

Eind juli leverde hij de eerste Belgische trostomaat aan op de veiling te Sint-Katelijne-Waver. “Enkele weken testte ik de trostomaat uit op 10 procent van mijn oppervlakte”, aldus Smets, “maar de teelt én de reacties van de handel waren zo positief dat ik half augustus 1993 mijn volledige serre van 1,3 hectare overschakelde op tomatentrossen. Een week later volgde mijn dochter Sonja met een serre van 1 hectare. De rest van het succesverhaal is gekend.”

Het succes van de trostomaat deed velen inzien dat enkel met topkwaliteit en diversiteit de Belgische tuinbouw overlevingskansen had. Daarom werd in 1995 het keurmerk Flandria opgericht, niet toevallig met als eerste product de tomaat. Deze kwaliteitstomaten werden opgedeeld in twee families: losse tomaten en trostomaten. Op hun beurt bestonden deze dan weer uit verschillende types tomaten, ieder met specifieke kenmerken op het vlak van presentatie, smaak en gebruik.

Ondertussen bestaat het Flandria-label uit meer dan 60 groenten. Groenten die dit label dragen, zijn van topkwaliteit en bieden de garantie dat ze duurzaam en milieuvriendelijk geteeld zijn. Het keurmerk Flandria, dat gevoerd wordt door alle Belgische veilingen, is uitgegroeid tot dé Europese referentie voor kwaliteitsgroenten.