"Veehouderij te makkelijk veroordeeld in klimaatdebat"

Naar aanleiding van de klimaattop in Parijs reflecteert Boerenbond over het landbouwaandeel in het klimaatverhaal, en specifiek over de veehouderij die regelmatig als grote boosdoener wordt bestempeld. “In het debat wordt te gemakkelijk en buiten alle proporties de landbouw en de veehouderij met de vinger gewezen”, aldus Boerenbond, dat verwijst naar de inspanningen die al geleverd zijn om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en op het perspectief om bijvoorbeeld in de melkveehouderij nog 20 tot 25 procent beter te doen. Boerenbond stoort zich verder ook aan de “manke vergelijkingen” die over vleesproductie en –consumptie de wereld in worden gestuurd.

Als het over landbouw en de impact ervan op de klimaatverandering gaat, dan gaat het al snel over de veehouderij, die van alle deeltakken het zwaarste doorweegt in de totale broeikasgasuitstoot van de sector. Wereldwijd wordt 13,5 procent van de rechtstreekse uitstoot van broeikasgassen, uitgedrukt in CO2-equivalenten, aan de landbouw toegewezen, zo weet ook Boerenbond. In Vlaanderen ging het in 2011 volgens het Milieurapport Vlaanderen over 12 procent. Grootste boosdoeners zijn de uitstoot door methaanvergisting (CH4) in de spijsvertering van herkauwers en de mestopslag, door de productie van lachgas (N2O) uit biologische processen als gevolg van mestgebruik en mestopslag, door het gebruik van fossiele brandstoffen (CO2) en de uitstoot van koolstofdioxide uit de bodem. CO2, methaan en lachgas zijn elk verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de uitstoot. 

Wat het verteringsproces van herkauwers betreft, merkt Boerenbond op dat ook bijvoorbeeld de rijstteelt – na maïs de grootste teelt ter wereld – een zeer grote uitstoter van methaan is. En op natuurlijke wijze ontsnappen steeds grotere hoeveelheden methaan uit dooimeren, die ontstaan wanneer de permafrost of bevroren ondergrond in de toendra ontdooit als gevolg van de klimaatverandering. De veehouderij staat dus niet alleen, aldus Boerenbond. Bovendien zijn er manieren of instrumenten om de uitstoot van methaan door de rundveehouderij te verminderen. Zo kunnen veehouderijsystemen het verschil maken: de intensieve veehouderij stoot minder methaan uit dan extensieve veehouderij, aldus Boerenbond.

Dat zit zo. Een koe die 8.000 liter melk produceert stoot minder broeikasgassen uit dan twee koeien die amper 4.000 liter melk geven. In dat kader dient ook opgemerkt te worden dat een intensief voederrantsoen van hoogproductief vee minder uitstoot veroorzaakt dan een laag-energetisch vezelrijk rantsoen. Boerenbond haalt onderzoek aan waaruit blijkt dat de methaanuitstoot van de extensieve vleesveehouderij in landen als Brazilië en Argentinië tweemaal zo hoog is als die van de intensievere veehouderij in Europa. “Dat is goed om te weten wanneer je moet kiezen tussen verschillende oorsprongsgebieden van je lapje vlees”, promoot Boerenbond vlees van eigen bodem.

Boerenbond gelooft ook dat het nog een stuk beter kan. Via het sturen van de voeding en de voedingsmiddelen, maar ook van de pensflora zelf, dus van de micro-organismen die in de pens werkzaam zijn. Het broeikasgas kan in de pens gecapteerd worden door aan de voeding onder meer onverzadigde vetzuren toe te voegen. Methaanvormers in de pens kunnen uitgeschakeld worden door antibiotica en door saponines, tannines of sommige plantenextracten zoals thijm of look. Ook genetische selectie kan oplossingen bieden. De organisatie vraagt zich ook af waarom er in Europa niet toegelaten is om aan de voeding zogenaamde ionoforen of ionendragers toe te voegen, die inwerken op de pensflora en zo de methaanuitstoot verlagen.

“Onderzoekers voorspellen op korte termijn reducties van 20 procent tot 25 procent”, wordt verwezen naar het ‘Smart melken’-onderzoeksproject dat Boerenbond samen met het Instituut voor Landbouw en Visserijonderzoek heeft opgestart. “De landbouw, meer bepaald de veehouderij, kan dus verder bijdragen tot het beperken van de klimaatverandering. De veehouderij opgeven is geen optie, want de sector heeft duidelijke economische en maatschappelijke opdrachten te vervullen. Vlees heeft een erg hoge voedingswaarde. Daarenboven produceert de rundveehouderij voedsel via de valorisatie van moeilijk verteerbare biomassa en bijproducten of nevenstromen uit de voedingsindustrie.”

Het gaat volgens Boerenbond ook om het behoud en het onderhoud van grasland, ook in natuurgebieden, wat de biodiversiteit maar ook de berging van CO2 ten goede komt. Wereldwijd kunnen op deze manier marginale gronden gevaloriseerd worden: 60 procent van de landbouwgrond in de wereld is immers niet geschikt voor landbouwteelten. “Hier gaan economie, ecologie en de strijd tegen de klimaatverandering hand in hand”, vat Boerenbond samen, dat tenslotte ook nog de “manke” vergelijkingen hekelt tussen een vegetarisch dieet en een dieet dat vlees bevat.