Uitstoot in Vlaanderen aanzienlijk gedaald sinds 2000

Vlaanderen stoot aanzienlijk minder verontreinigende stoffen en broeikasgassen uit dan tien jaar geleden. Dat blijkt uit het jongste emissierapport ‘Lozingen in de lucht 2000-2012’ van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Ook de uitstoot van de belangrijkste stoffen en gassen die eigen zijn aan de land- en tuinbouw zijn afgenomen, maar het aandeel van de sector in de totale Vlaamse uitstoot van die stoffen en gassen blijft groot.

De VMM inventariseert jaarlijks de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen en broeikasgassen in Vlaanderen. Uit de resultaten van de emissie-inventaris lucht voor 2012 blijkt dat er in dat jaar aanzienlijk minder uitgestoten werd dan ruim 10 jaar eerder. De daling die al in 2000 werd ingezet, zet zich ook in 2012 verder. Zo is de uitstoot van broeikasgassen tussen 2000 en 2012 met 9 procent gedaald. Die daling is vooral te danken aan een verminderde uitstoot van fluorkoolwaterstoffen (F-gassen), lachgas (N2O) en methaan (CH4). De CO2-emissies zijn in dezelfde periode met 3 procent gedaald. 

Grotere dalingen zijn merkbaar in de uitstoot van dioxines (-37%), polychloorbifenyl (PCB’s, -97%), hexachloorbenzeen (HCB, -49%), elementair koolstof (EC, -30%), SO2 (-72%) en zware metalen (vanadium -96%). De ozonafbrekende emissies, die verantwoordelijk zijn voor het ‘gat in de ozonlaag’, zijn sinds 2000 zelfs met 82 procent afgenomen. Naast factoren als de economische crisis en meteorologische omstandigheden zijn die dalingen volgens VMM het resultaat van ingrepen zoals de invoering van strengere emissiegrenswaarden voor de industrie en het gebruik van fossiele brandstoffen met een lager zwavelgehalte, de overschakeling op aardgas en de afname van het steenkoolverbruik.

Wat de uitstoot afkomstig uit de land- en tuinbouw betreft, wordt in het rapport onder meer gekeken naar de uitstoot van ammoniak (NH3), methaan (CH4) en lachgas (N2O). Dierlijke mest blijft ook in 2012 de belangrijkste bron van ammoniakemissie in Vlaanderen, goed voor 82 procent van de totale uitstoot. Nochtans is de uitstoot aanzienlijk gedaald sinds 2000. De NH3-emmissie afkomstig van de rundvee-, varkens- en pluimveehouderij is met respectievelijk 37, 28 en 23 procent gedaald, terwijl het aantal runderen, varkens en pluimvee in diezelfde periode slechts is afgenomen met respectievelijk 13, 5 en 17 procent. De daling kan volgens het rapport dan ook grotendeels verklaard worden door de uitvoering van de maatregelen in de mestactieplannen. 

Ook de methaanuitstoot van de land- en tuinbouw is sinds 2000 gedaald (-8%), maar het aandeel van de sector in de totale CH4-emissie van Vlaanderen is wel toegenomen. In 2000 was de land- en tuinbouw nog verantwoordelijk voor 66 procent van de totale uitstoot, terwijl dat aandeel in 2012 al 80 procent bedraagt. Dit is met name te wijten aan de uitstoot in de veehouderij, die goed is voor 77 procent van de totale Vlaamse methaanuitstoot. Sinds 2000 is de CH4-uitstoot in de veehouderij nochtans gedaald, met 11 procent. 

Hetzelfde verhaal geldt voor de uitstoot van lachgas (N2O) door de land- en tuinbouw. In absolute cijfers daalde de N2O-emmissie van de sector met 21 procent, maar procentueel nam het aandeel van de sector in de totale Vlaamse lachgasemissie toe (+12%). De uitstoot van lachgas in de sector wordt vooral veroorzaakt door bemesting van landbouwgrond met dierlijke- of kunstmest, grazende dieren en gewasresten die na de oogst op het veld achterblijven. 

Nog uit het rapport blijkt dat het segment van de huishoudens en het verkeer in de totale emissie belangrijker wordt. Zo tonen recent onderzoek en nieuwe inzichten aan dat het gebruik van kachels en open haarden het aandeel van de huishoudens in de emissies doet stijgen. Volgens de laatste inschattingen van de VMM nemen sinds 2000 de emissies van polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) vooral door gebouwenverwarming zelfs toe. Maar ook het wegverkeer heeft zijn invloed. Voor elementair koolstof bijvoorbeeld hebben de strengere euronormen de uitstoot effectief doen dalen, terwijl de emissie van stikstofoxiden veel hoger ligt dan Europa voorspeld had.

Meer info: Lees het rapport ‘Lozingen in de lucht 2000-2012’