Uitdagingen landbouwonderzoek in nieuwe regeerperiode

Gelet op de maatschappelijke uitdagingen waar de landbouwsector voor staat, vraagt het Platform voor Landbouwonderzoek aan de Vlaamse regering om prioriteit te geven aan landbouwonderzoek en hierin duidelijk te blijven investeren. “Er moet daarbij een goed evenwicht zijn tussen thematische prioriteiten en maatwerk op vraag van de sector”, luidt het in een memorandum van het platform dat alle belanghebbenden verenigt: de universiteiten en hogescholen, het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO), de praktijkcentra, de landbouworganisaties, administraties en kabinetten.

Wereldwijd staat de landbouwsector voor de uitdaging om een stijgende wereldbevolking te voeden en voeding en biomassa te produceren binnen de context van beperkte natuurlijke hulpbronnen en binnen de draagkracht van onze planeet. Ook van de Vlaamse land- en tuinbouwers wordt in toenemende mate verwacht dat zij zowel productiviteit als duurzaamheid nastreven. De producenten kunnen daarbij een beroep doen op een goed uitgebouwd en functionerend kennis- en innovatienetwerk, waarin diverse actoren betrokken zijn. Maar er zijn nog meer acties nodig om die hefboomfunctie te versterken met het oog op een innovatieve en toekomstgerichte Vlaamse land- en tuinbouw.

Naar aanleiding van de verkiezingen dacht het Platform voor Landbouwonderzoek na over de uitdagingen voor het landbouwonderzoek. Binnen dit klankbord en aanspreekpunt voor het landbouwonderzoek wil men via overleg komen tot een betere samenwerking tussen de betrokken actoren en een betere coördinatie van het Vlaamse landbouwonderzoek. Opdat het onderzoek de land- en tuinbouwsector op een goede manier zou kunnen ondersteunen, moeten de nieuwe regering en het Platform voor Landbouwonderzoek zelf inzetten op drie domeinen: keuzes maken en prioriteiten stellen, financiering en coördinatie en afstemming.

Het Witboek Landbouwonderzoek geeft een beschrijving van de ruime thema’s die kunnen leiden tot een groeiende productiviteit én duurzaamheid, maar die moeten verder gespecifieerd en geprioriteerd worden om in te spelen op de Europese en internationale opportuniteiten. Dat verstaat het platform onder ‘keuzes maken en prioriteiten stellen’. Het is de bedoeling dat Vlaamse onderzoeksinstellingen en de land- en tuinbouwsector zich beter kunnen profileren op het internationale vlak. Tegelijk is er nood aan niet-gerichte instrumenten, zoals de IWT Landbouw-trajecten. Deze instrumenten moeten de onderzoekers stimuleren om relevante bedrijven en actoren te betrekken in alle fasen van het onderzoek.

Om tegemoet te komen aan de maatschappelijke uitdagingen is er nood aan bijkomende financiering voor landbouwonderzoek. Specifieke aandacht is nodig voor basisonderzoek en onderzoek op lange termijn, transnationaal onderzoek en investeringen in onderzoeksinfrastructuur. Om de afstemming tussen financieringsinstrumenten te verbeteren, vraagt het Platform voor Landbouwonderzoek om voor een beperkt aantal thema’s een integrale strategie uit te werken, waarbij verschillende instrumenten in de tijd gecombineerd worden met het oog op een optimale implementatie van de onderzoeksresultaten in de praktijk.

Binnen het financieringskader moet er gewerkt worden aan een evenwichtige balans tussen projectmatige en structurele instrumenten. Momenteel ontbreekt vooral de mogelijkheid om in onderzoeksinstellingen een vast middenkader in stand te houden. Een dergelijk middenkader moet het mogelijk maken om competenties in huis te houden en in te zetten op een langetermijnonderzoeksstrategie. Het vergroot de kansen op samenwerking binnen het innovatiesysteem en de voorbereiding en coördinatie van grote (Europese) onderzoeksprojecten.

Er werd de voorbije jaren al ingezet op coördinatie en afstemming tussen de onderzoeksinstellingen, maar verdere inspanningen zijn nodig om versnippering van initiatieven en projecten tegen te gaan. Vanuit het landbouwonderzoek is er de vraag om beleidsmatig en via financiering de juiste condities te scheppen, waarbij samenwerking tussen betrokken kennisinstellingen, land- en tuinbouwsector, innovatie-ondersteunende diensten en belanghebbenden beloond wordt.

Door de werking van het Platform voor Landbouwonderzoek uit te breiden, zijn er nog mogelijkheden om het Vlaamse landbouwonderzoek intern beter te organiseren. Het platform kan ook vaker gebruikt worden als advies- en overlegorgaan met de actoren die betrokken zijn bij het landbouwonderzoek. Ten slotte is er ook nood aan meer complementaire samenwerking en coördinatie tussen de Vlaamse actoren om succesvol te zijn in een Europese context.

Meer info: memorandum van het Platform voor Landbouwonderzoek