Strengere emissienorm voor kettingzaag en minitractor

Bij het begin van de zomer heeft het Europees Parlement zich met een grote meerderheid akkoord verklaard met strengere emissienormen voor verbrandingsmotoren van niet voor de weg bestemde mobiele machines. Het betreft enerzijds kleine motoren die gebruikt worden in grasmachines, aangedreven tuingereedschap (kettingzagen, heggenscharen, enz.) en lichte tuinbouwtractoren. Anderzijds moeten ook de pk-monsters in bulldozers, kranen, generatoren, locomotieven en schepen voor de binnenvaart schoner worden. Voor de landbouwsector blijven de veranderingen beperkt omdat Europa vanwege de nog altijd ondermaatse luchtkwaliteit de motoren lichter dan 50 pk en zwaarder dan 750 pk viseert.

Niet enkel de motoren in auto’s zijn vervuilend. Een niet verwaarloosbaar aandeel van de emissies is afkomstig van mobiele machines die weinig of niet op de openbare weg komen. Daarvoor gaan strengere emissienormen gelden want anders verbetert de luchtkwaliteit onvoldoende snel. Het Europees Milieuagentschap legde in 2014 de vinger nog op de wonde. Ieder jaar zouden er in Europa 72.000 sterfgevallen te wijten zijn aan stikstofoxiden en maar liefst 403.000 door fijn stof. Deze aanslag op de volksgezondheid kost ons jaarlijks 330 tot 940 miljard euro.

CD&V-er Tom Vandenkendelaere maakt in het Europees Parlement deel uit van de milieucommissie. Hij vindt het goed dat de emissienormen uitgebreid worden naar categorieën verbrandingsmotoren die tot dusver de dans ontsprongen. “Grasmaaiers, bouwmachines, locomotieven, schepen voor de binnenvaart, … dergelijk machines zijn goed voor maar liefst 15 procent van alle NOx-gassen en 5 procent de uitstoot van fijn stof in de EU. De nieuwe regels die we goedkeurden, moeten ervoor zorgen dat de verschillende soorten uitlaatgassen flink ingeperkt worden”, zegt Vandenkendelaere. Behalve een verstrenging kiest Europa ook voor een vereenvoudiging van de regelgeving en harmonisering van de voorschriften die golden in de verschillende lidstaten.

Omdat de meeste machines die gevat worden door de nieuwe emissienormen een lange levensduur hebben, wordt er op het niveau van de fabrikanten gekozen voor het geleidelijk uitfaseren van de oude, vervuilende motoren. Volgens rapporteur Elisabetta Gardini werd een evenwicht gezocht tussen milieubescherming en competitiviteit. Een aantal sectoren, zoals de scheepvaart en de fabrikanten van klein gereedschap met een dieselmotor, staan niettemin voor een grote technische uitdaging.

De nieuwe emissienormen gelden voor een groot aantal verbrandingsmotoren die je zowel in grote als kleine machines terugvindt: tuingereedschap (kettingzagen, heggenscharen, bladblazers, enz.), grasmaaiers, motocultoren, generatoren, graafmachines en bulldozers, locomotieven, schepen voor de binnenvaart, enz. “Onder de 50 pk en boven de 750 pk golden tot dusver geen strenge emissienormen. De uitstoot van tractormotoren is daarentegen al tien jaar een item. Standaardtractoren vallen onder de Tier 3 norm en indien ze meer dan 100 pk sterk zijn onder de Tier 4 norm”, verduidelijkt Maarten Huybrechts, expert mechanisatie bij Boerenbond. Twee jaar geleden stelde de Europese Commissie voor om verder te evolueren naar Tier 5, maar daarover is volgens Huybrechts nog geen beslissing gevallen.

De nieuwe emissienormen waar Europa twee jaar aan gewerkt heeft, zijn niet irrelevant voor landbouw. Maarten Huybrechts merkt op dat een aantal maïs- en grashakselaars de grens van 750 pk doorbreken. De fabrikanten van deze pk-monsters kunnen dus niet langer profiteren van de lacune in de wetgeving. Onder de 50 pk staat er nog meer te gebeuren. “In het marktsegment van de kleine tuinbouwtractoren is er veel import vanuit China, India en Turkije. Voor deze fabrikanten zijn emissienormen geen criterium bij de productie”, zo weet Huybrechts. Het is dus maar de vraag of deze exotisch klinkende tractormerken zich zullen kunnen handhaven op de Europese markt.

Ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie dat dateert van 2014 is er door de trialoog met lidstaten en Europees Parlement één en ander gewijzigd. Op vraag van de volksvertegenwoordigers werden de emissienormen (CO, NOx, koolwaterstoffen en fijn stof) in bepaalde pk-klassen nog wat aangescherpt. Er werden afspraken gemaakt over een in de tijd gespreide implementatie, te starten vanaf 2018. En het aantal motoren dat een uitzondering geniet, is toegenomen. Een nieuwe testprocedure moet komaf maken met de verschillen die nu bestaan tussen de uitstoot die gemeten wordt in het labo en wat er in de praktijk aan uitlaatgassen de lucht in vliegt.