Stikstofuitstoot uit Nederlandse stallen daalde met 18 procent tussen 2019 en 2025
nieuwsIn Nederland is de stikstofemissie uit stallen met 18 procent gedaald tussen 2019 en 2025. De helft van de vermindering, ofwel negen procent, kan toegeschreven worden aan veebedrijven die in de stopzettersregeling stapten van de overheid. Dat blijkt uit onderzoek van de Nederlandse Algemene Rekenkamer.
In dat onderzoek nam de Algemene Rekenkamer, vergelijkbaar met het Rekenhof bij ons, de ammoniakuitstoot uit stallen onder de loep. Die vormen ongeveer de helft van de stikstofemissies van veehouderijen. De andere ammoniakemissies van de veehouderij komen van buiten de stallen, bijvoorbeeld door het uitrijden van mest op landbouwgrond. In Nederland vormt de stikstofuitstoot door de veehouderij iets minder dan de helft van de totale stikstofuitstoot. De overige uitstoot komt vooral uit industrie en transport.
Uit de analyses blijkt dat de stalemissies voor heel het land in de periode 2019-2024 met 10,7 kiloton zijn gedaald. Dat is goed voor 18 procent van de stalemissies. De helft daarvan, of 5,3 kiloton, werd gerealiseerd door veehouders die vrijwillig stopten met hun bedrijf en hiervoor een vergoeding ontvingen van de overheid. Daarnaast zijn veehouders soms ook minder dieren gaan houden, zonder dat zij hiervoor een vergoeding hebben gekregen. Deze ‘ongesubsidieerde’ daling in dieraantallen, leverde nog eens 2,9 kiloton emissiedaling op. Ten slotte is er een emissiedaling van 2,5 kiloton die wordt toegeschreven aan andere factoren, zoals stalinnovaties.
Stoppersregeling minst populair bij rundveehouders
Net als Vlaanderen heeft Nederland een stopzettingsregeling in het leven geroepen om de stikstofuitstoot in de veehouderij terug te dringen. Voor deze vrijwillige bedrijfsbeëindigings-regelingen, zoals ze in Nederland noemen, had het ministerie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), voor de periode 2019-2025, in totaal 4,2 miljard euro beschikbaar gesteld, om veehouders te vergoeden die met hun bedrijf willen stoppen.
Sinds 2019 hebben 1.329 veehouders gebruik gemaakt van één van de vijf beëindigingsregelingen die de overheid heeft uitgeschreven. Daaruit blijkt dat vooral varkenshouders ervoor kozen om hun bedrijf stop te zetten. In totaal zorgde dit ervoor dat er 28 procent minder dieren werden gehouden en dat de emissies van deze sector met 35 procent daalde. De varkenssector is in Nederland goed voor in totaal 18 procent van de stalemissies.
Het aandeel van de pluimveehouderij in de totale stalemissies is met 19 procent net iets groter dan dat van de varkenssector. Het aantal kippen bij onze noorderburen daalde met 14 procent tussen 2019 en 2025 door de stoppersregelingen, goed voor een uitstootdaling van 20 procent. In de rundveehouderij was de daling in aantal dieren en uitstoot het kleinst, respectievelijk zeven procent en 11 procent. Toch is deze sector bij uitstek de grootste op vlak van stikstofemissies, met maar liefst 57 procent van alle emissies uit stallen.
Bijna 40 procent van budget niet gebruikt
De Algemene Rekenkamer stelt vast dat de budgetten voor vrijwillige beëindigingsregelingen vaak niet helemaal opgemaakt worden. Zowat 38 procent van de 4,2 miljard euro werd niet uitgegeven. “Daardoor bereikt de minister minder dan met volledige besteding van het budget mogelijk zou zijn”, klinkt het. Volgens berekeningen zou met het niet besteedde bedrag van 1,6 miljard euro nog 3,3 kiloton extra stikstofreductie behaald kunnen worden.
“Zonering wellicht niet de oplossing”
Tot slot boog de Algemene Rekenkamer zich ook over zonering van stikstofemissies. Dat idee zou centraal staan in het stikstofplan waar de nieuwe Nederlandse landbouwminister Jaimi van Essen (D66) nog deze maand mee zal uitpakken. Dat houdt in dat er in zones dichtbij kwetsbare natuurgebieden een forsere stikstofreductie nodig zal zijn.
De Algemene Rekenkamer stelt vast dat binnen één kilometer rond kwetsbare natuurgebieden relatief veel rundveehouders actief zijn. Zij zouden verantwoordelijk zijn voor 69 procent van de emissies in die 1-kilometergebieden. “Uit ons onderzoek blijkt dat vooral rundveehouders verhoudingsgewijs het minst deelnemen aan regelingen om hun bedrijf stop te zetten. Van alle rundveehouders in Nederland nam twee procent deel aan een beëindigingsregeling, tegenover vijf procent van de kippenhouders en acht procent van de varkenshouders. “De verwachting is daarom dat zonering een beperkte bijdrage kan leveren aan het halen van de stikstofdoelen”, aldus de financiële waakhond van de Nederlandse overheid.
"Stikstofdoelstellingen worden hoogstwaarschijnlijk niet gehaald"
In een eerder rapport van het Nederlandse ministerie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur was het besluit dat de wettelijke stikstofdoelstellingen hoogstwaarschijnlijk niet gehaald zullen worden. Nochtans is er al een redelijke daling gerealiseerd, ook in deposities. "Maar de vermindering van de stikstofdepositie tot nu toe is vooral te danken aan de ingrijpende stoppersregelingen, voornamelijk in de varkens- en pluimveehouderij", zo concludeerde het rapport dat de huidige stikstofaanpak in Nederland onder loep nam.
