"Specifiek statuut voor natuur in landbouwgebied"

Een apart statuut voor natuur in landbouwgebied waardoor de nieuwe natuur niet gecompenseerd moet worden als de boer iets anders wil. Het voorstel komt van Boerenbond-voorzitter Piet Vanthemsche, die in een Knack-dubbelinterview met Natuurpunt-voorzitter Lieven De Schamphelaere zijn vinger tracht te leggen op het afkerige gevoel dat bij veel boeren bestaat als het over natuur gaat. Tegelijkertijd onderstreept Vanthemsche het belang van die natuur: “Er moet natuur bijkomen, via planologische ruil bijvoorbeeld. Stukjes landbouw in natuurgebied voor stukjes natuur in landbouwgebied.”

Als belangrijkste pleitbezorgers van het platteland zijn Boerenbond en Natuurpunt onvermijdelijk tot elkaar veroordeeld. “En dus moeten we samen nadenken over billijke systemen om het buitengebied te verdedigen”, reikt Boerenbond-voorzitter Piet Vanthemsche zijn Natuurpunt-collega Lieven De Schamphelaere de hand. Vanthemsche denkt concreet bijvoorbeeld aan een apart statuur voor natuur in landbouwgebied of een planologische ruiloperatie die “in één klap de helft van alle problemen zou oplossen”. De deur lijkt op een kier te staan: “wij zijn pragmatisch genoeg om het te overwegen waar het kan”, aldus Natuurpunt.

Verder zijn beide heren het er over eens dat er in Vlaanderen natuur moet bijkomen. 38.000 hectare volgens De Schamphelaere. “Maar het is te hopen dat het landbouwgebied dan weer niet de grote zelfbedieningszaak wordt waar je kunt gaan grabbelen als je grond nodig hebt”, repliceert Vanthemsche, die ook aangeeft dat natuurcreatie duur is. “Daarom kunnen we maar beter samenwerken”, aldus de Boerenbond-voorzitter, die meteen bijval krijgt van De Schamphelaere: “Ik ga akkoord dat we er belang bij hebben om intens samen te werken.”

Ook het gevoelige Linkeroeververhaal komt aan bod als het over samenwerking gaat. “Wij blijven op onze hoede voor een verborgen agenda, want in 2005 heeft Natuurpunt ons plots de rug toegekeerd om met de haven te gaan samenwerken”, aldus Vanthemsche. “Wij zijn een ambitieuze vereniging en willen dingen realiseren”, luidt het antwoord. “In het dossier van het Deurganckdok zijn we van een conflictmodel met de haven naar een samenwerkingsmodel overgestapt. Dat heeft veel opgeleverd voor de natuur.”

Over het nut van beheerovereenkomsten zijn beide tenoren het dan weer wel eens. “Met 800 boeren werken we samen voor het beheer van natuurgebieden en versterken we de biodiversiteit en de identiteit van de streek”, aldus De Schamphelaere. “Maar voor andere boeren blijft natuur een probleem.” Dat komt omdat Natuurpunt te veel het concept van statische natuur hanteert volgens Vanthemsche, “en dat schrikt af”.

Ook de schaalvergroting in de landbouw komt aan bod. “Het huidige model werkt niet, anders zouden ze niet betogen”, observeert De Schamphelaere. “Er moet binnen de keten geremedieerd worden”, erkent Vanthemsche. Maar meer inzetten op kleinschaligheid hoort daar volgens Vanthemsche niet meteen bij. “90 procent van de productie is voor supermarkten, dat is onze markt, naast de 10 procent die het anders doet. Niet al onze sectoren werken trouwens voor de wereldmarkt, kijk maar naar groenten, fruit en rundvlees.”

Als het over de huidige prijzencrisis gaat, maakt Vanthemsche de volgende analyse: “Het probleem is dat Europa er met de liberalisering van de markt voor gekozen heeft om de familiale boeren uit te roeien ten voordele van fabriekslandbouw. Het weigert zijn boeren te beschermen.” Hoe onze landbouw er dan wel moet uitzien? “Een landbouw die aan haar producten een belevingswaarde geeft, gebonden aan een streek”, stelt De Schamphelaere voor. “Dat moet een toegevoegde waarde betekenen voor méér dan 10 procent van de markt.”