“Is de baas thuis?” De boerin als spil van het bedrijf, maar zelden genoeg erkend
nieuwsElke dag gaan duizenden vrouwen voluit op hun landbouwbedrijf. Ze werken vele uren, houden het huishouden recht, maken dat de kinderen zorgeloos kunnen opgroeien en vangen de klappen op wanneer het economisch of mentaal moeilijk gaat. Toch levert die combinatie weinig erkenning op. “Ondanks tegenbeweringen van sommigen, bestaat er nog wel degelijk een genderkloof in de landbouwsector”, zegt Leen Beke van Ferm voor agravrouwen. “Dat dit jaar internationaal is uitgeroepen tot het ‘Jaar van de Boerin’, is geen toeval.”
De Verenigde Naties riepen 2026 uit als het ‘Internationaal Jaar van de Boerin’ om gendergelijkheid en empowerment van vrouwen in de landbouwsector te versnellen. Maar hoe relevant is zo’n themajaar anno 2026 in Vlaanderen nog? Zeer relevant, zo blijkt op de aftrap georganiseerd door 'Ferm voor agravrouwen'.
“In de landbouwsector is het heel vaak alleen de man die zichtbaarheid krijgt”, duidt Leen Beke, coördinator bij Ferm voor agravrouwen. “Het is zeer spijtig dat de perceptie nog steeds leeft dat vrouwen slechts een beperkte rol hebben op het landbouwbedrijf. Velen van hen staan niet naast hun man in de schijnwerpers, maar erachter. Het wordt hoog tijd dat deze ondernemende vrouwen, in een sector die tegelijk bijzonder uitdagend en cruciaal is, de erkenning krijgen die ze verdienen.”
Velen gaan er automatisch vanuit dat vrouwen geen bedrijfsleiders zijn of geen zaken kunnen bespreken
Naast elke boer staat een sterke vrouw
Als je enkel naar de cijfers kijkt, gaat het de vrouwen voor de wind. Geleidelijk aan nemen meer vrouwen het ondernemerschap op landbouwbedrijven ten volle op. In 2024 was bijna 21 procent van de bedrijfsleiders een vrouw, in 2009 was dit 17 procent.
Toch worden vrouwen niet altijd ernstig genomen in hun rol als bedrijfsleider. “Een voorbeeld dat ik heel vaak hoor, is dat erfbetreders, zoals verkopers of controleurs, steevast vragen of de baas thuis is”, geeft Beke mee. “Velen gaan er automatisch vanuit dat vrouwen geen bedrijfsleiders zijn of geen zaken kunnen bespreken. Dat soort percepties leeft vandaag nog altijd. En het is hoog tijd dat ze verdwijnen.”
Volgens Beke is er nog steeds sprake van een genderkloof in de Vlaamse landbouwsector: “Sommigen beweren van niet, maar uit de verhalen die wij horen, moeten we andere conclusies trekken.”
De spilfiguur van het gezin en de onderneming
De genderongelijkheid schuilt niet alleen in percepties. Het manifesteert zich ook in de vele rollen die landbouwvrouwen vandaag opnemen. Als ze niet voltijds werken op het bedrijf, worden ze vaak ingeschakeld als flexibele arbeidskracht en nemen ze ook de administratie voor hun rekening. “Niet gemakkelijk in tijden wanneer de administratie en wetgeving zeer complex geworden is”, aldus Beke. Daarnaast dragen ze meestal ook het grootste deel van de zorg voor kinderen en ouderen, maken ze maaltijden en houden ze het gezin draaiende, zeker tijdens de piekperiodes in de landbouwkalender.
“Vrouwen leveren ook een grote onzichtbare bijdrage aan het gezin”, geeft Beke mee. “Wanneer landbouwgezinnen door pittige periodes gaan, is het vaak de vrouw die de verbinding in het gezin bewaart. Zij weegt af wat je deelt met de kinderen, wanneer je moeilijke situaties benoemt en op welk moment hulp nodig is. Boerinnen zijn ook vaak de eersten die signalen van mentaal welzijn opvangen en de stap zetten naar ondersteuning, zoals van Boeren op een Kruispunt. Die rol in het bewaken van het welzijn is cruciaal.”
Die spilfunctie reikt bovendien verder dan het gezin en het erf. “Vrouwen slaan ook bruggen tussen boer en burger”, vervolgt Leen Beke. “Ze runnen vaak een korteketentak, waar ze niet alleen het uithangbord van het bedrijf, maar ook van de sector zijn.”
We willen vrouwen versterken zodat ze het woord durven nemen
Van onzichtbare bijdrage naar zichtbare erkenning
Ferm voor agravrouwen wil dit jaar niet alleen het onzichtbare werk zichtbaar maken, maar vrouwen ook versterken. “We willen hen tools aanreiken om sterker te staan in hun ondernemerschap, in hun communicatie en in hun welbevinden”, zegt Leen Beke. “Dat ze het woord durven nemen, durven verantwoordelijkheid opnemen in het lokale bestuur en durven tijdig de stap zetten naar hulp.”
Doorheen het jaar zal Ferm voor agravrouwen verschillende events organiseren rond de drie kernthema’s: ondernemerschap, communicatie en welbevinden. “Op elk event zal ook een luisterhoek te vinden zijn, waar we iedereen uitnodigen om met hun verhalen, vragen en noden tot bij ons te komen”, duidt Beke. Op de website van Ferm staat een overzicht van alle events, met bijhorende informatie en data.
Tegen het einde van het jaar wil de organisatie bovendien een visiedocument voorstellen aan partners en stakeholders. Daarmee wil de organisatie ervoor zorgen dat de grootste onzichtbare kracht in de Vlaamse landbouwsector niet opnieuw naar de achtergrond verdwijnt.
