Provincie Antwerpen stopt met subsidies aan Boeren op een Kruispunt
nieuwsDe hulporganisatie Boeren op een Kruispunt kan sinds dit jaar niet langer rekenen op de jaarlijkse werkingssubsidies van de provincie Antwerpen. Dat vertelde directeur Els Verté tijdens een hoorzitting in de commissie voor Landbouw van het Vlaams Parlement. “Onbegrijpelijk dat de provincie de broodnodige ondersteuning stopzet”, reageert commissielid Mien Van Olmen (cd&v). Haar partij zit in de Antwerpse provincieraad in de oppositie. N-VA en Vooruit vormen hier de meerderheid. "Niets onbegrijpend aan", stelt de Antwerpse gedeputeerde voor Landbouw Jinnih Beels (Vooruit). “Onze beslissing is een gevolg van wat Vlaanderen ons dwingt te doen: focussen op grondgebonden bevoegdheden in plaats van persoonsgebonden zoals welzijn. Het is bovendien het gebrekkige Vlaams beleid dat ervoor zorgt dat boeren moeten aankloppen bij Boeren op een Kruispunt.”
Boeren op een Kruispunt is een onafhankelijke hulporganisatie voor land- en tuinbouwers in nood. Met een team van adviseurs, psychologische experten en vrijwilligers biedt de vzw gratis begeleiding aan boeren en tuinders die kampen met financiële, economische, psychologische, technische of sociale problemen.
Tijdens de bespreking van het jaarverslag 2025 in de landbouwcommissie gaf directeur Els Verté toelichting bij de middelen van de organisatie. Daaruit bleek dat de provincie Antwerpen eind vorig jaar besloten heeft om vanaf 2026 geen steun meer te geven aan de werking van de organisatie
“De volledige commissie reageerde verbolgen”, vertelt Van Olmen. Ook zijzelf kan de keuze van de provincie helemaal niet plaatsen. “18 procent van alle aanvragen die Boeren op een Kruispunt de voorbije jaren verwerkte, komt uit de provincie Antwerpen. De nood aan begeleiding is er erg hoog”, vertelt het parlementslid dat tot enkele jaren geleden nog in de Antwerpse provincieraad zetelde. “Dit maakt het des te meer onbegrijpelijk dat het provinciebestuur als enige in Vlaanderen de broodnodige ondersteuning stopzet. Het gaat om een bedrag van 10.000 euro, een klein budget waar een groot verschil mee gemaakt wordt.”
Zwartepieten doorschuiven
Nog tijdens de hoorzitting besloten de commissieleden om de Antwerpse deputatie te vragen op die beslissing terug te komen. Maar voorlopig wijst weinig erop dat gedeputeerde Beels van koers wil veranderen. “Onze beslissing is een logisch gevolg van wat Vlaanderen ons dwingt te doen: de lokale besturen ondersteunen en focussen op grondgebonden bevoegdheden. De werking van de organisatie focust op de persoonsgebonden materie ‘welzijn’. Dat is dus een Vlaamse bevoegdheid”, klinkt het.
“Wij kiezen er als provincie bewust voor om sterker te investeren in onze eigen landbouwkerntaken zoals ondersteuning van lokale besturen, begeleiding rond nieuwe verdienmodellen, of duurzame transitie en toekomstgerichte initiatieven”, duidt ze. “Daar hebben we ook extra mensen en expertise voor aangeworven. Wie vandaag vindt dat organisaties zoals Boeren op een Kruispunt structureel meer middelen nodig hebben, moet die discussie voeren op het niveau waar die kerntaak effectief ligt.
Volgens Beels zal de impact op de werking van de organisatie overigens beperkt zijn”. Ze benadrukt dat de contacten nog altijd zeer goed zijn. “Vorig jaar hebben we samen nog boerencafés georganiseerd”, klinkt het. “De organisatie verricht schitterend werk. Al is het spijtig dat ze moet bestaan.” Volgens haar ligt de oorzaak daarvan bij Vlaanderen “Het is het gebrekkige Vlaams beleid dat boeren in zo’n danige onzekerheid stort dat ze zich tot Boeren op een Kruispunt moeten richten.”
Ze vindt het vreemd dat de zwartepiet daarom richting provincie doorgeschoven wordt. “Zeker vanuit politieke hoek die al decennialang mee verantwoordelijkheid draagt voor het Vlaamse landbouw- en welzijnsbeleid, en dus perfect weet waar die kerntaak ligt”, kaatst ze de bal terug. “Ik stel voor dat parlementsleden zoals mevrouw van Olmen hun job doen en proberen te wegen op hun minister (Jo Brouns, ook van cd&v, red.) die de eindverantwoordelijkheid draagt.”
Verantwoordelijkheid opnemen
Volgens Van Olmen moet iedereen, binnen elke partij en op elk niveau, zijn verantwoordelijkheid opnemen. Ze volgt de kritiek dat er oplossingen aan de bron nodig zijn en niet alleen aan symptoombestrijding wordt gedaan. Maar ze is niet akkoord dat er niets gebeurt. “Er wordt stevig gewerkt om de druk op de landbouwers te verminderen. Onze partij werkt aan een andere weg om de stikstofproblematiek in de toekomst aan te kunnen pakken, zonder dat de natuurdoelen verlaten worden”, geeft ze als voorbeeld. “Ook op andere vlakken, zoals vergunningen, heeft de minister al maatregelen genomen en zaken in gang gezet om de druk te verlagen. Maar we zijn er nog niet, daar ben ik me goed van bewust.”
De verwijzing naar de focus op grondgebonden zaken in plaats van plaatsgebonden vindt ze enigszins bizar. “Er wordt nogal selectief omgegaan met striktheid van die opdeling. Die Vlaamse focus is er al sinds de vorige legislatuur. Maar dat heeft de provincie nooit weerhouden om effectief mooie organisaties zoals Boeren op een Kruispunt te blijven ondersteunen.”
Uiterst pijnlijke beslissingen in het vooruitzicht
Terwijl de zwartepiet heen en weer wordt geschoven tussen partijen en bestuursniveaus, dreigt vooral één speler als verliezer uit het spel te komen: de landbouwer die behoefte heeft aan hulp.
“We zitten vandaag al aan 145 aanmeldingen. Vorig jaar hadden we er in het hele jaar 220, en het jaar ervoor 246. Als de aanmeldingen aan dit tempo aanhouden, zullen we eind dit jaar opnieuw een piekjaar in de boeken moeten schrijven”, duidt Verté. Niet alleen het aantal dossiers wegen door, ook de complexiteit. “Bij hulpvragen die op het eerste zicht eenvoudig blijken, botsen we vaak op een scala aan achterliggende problematieken.” Sociaal-psychologische aspecten die verder reiken dan louter het bedrijfseconomische negeert de vzw vandaag niet. Maar daar kan verandering in komen. Vandaag heeft de organisatie 600 dossiers lopen. “We hebben tien adviseurs in huis die in normale omstandigheden elk zo’n 40 dossiers kunnen opvolgen”, duidt Verté. Een rekensom die niet uitkomt op het aantal lopende dossiers.
Om het hoofd boven water te houden, bekijkt ze momenteel verschillende opties. “Enerzijds is er de optie dat we onze werking moeten herbekijken, wat onvermijdelijk gepaard zal gaan met uiterst pijnlijke keuzes. Want wie helpen we dan nog en wie laten we vallen? In die optie zal ook onze preventieve werking terug geschaald moeten worden. Als is dit op lange termijn zeker niet de beste aanpak want hoe preventiever we te werk gaan, hoe minder curatief we moeten optreden.”
“Ofwel komt er financiële versterking, van gelijk welke kant”, vertelt ze. Ze geeft aan dat de organisatie de schrapping van de jaarlijkse subsidie van 10.000 euro wel degelijk voelt. “Er wordt vanuit Antwerpen wel de mogelijkheid gegeven om projectaanvragen in te dienen. Maar die compenseren het gebrek niet aan de werkingssubsidies en brengt meer administratie met zich mee. Vorig jaar hebben we inderdaad nog twee boerencafés georganiseerd, waar we 1.500 euro voor kregen. Maar door het grote aantal nieuwe aanmeldingen ontbreekt momenteel de ruimte om nieuwe projecten op te zetten.”
Verté geeft mee dat er vanuit de andere provincies geen signalen komen dat zij hun steun willen stopzetten. “Bijna alle andere provincies hebben al bevestigd dat ze dit jaar blijven bijdragen aan onze werkingsmiddelen”, vertelt ze. Van de ene provincie krijgt ze al wat meer dan de andere. “De bedragen schommelen tussen de 30.000 en 5.000 euro.”
Als het aan de landbouwcommissie ligt zou er ook nog een versterking van Vlaanderen moeten komen. “Over de partijgrenzen heen was er bij alle commissieleden duidelijk eensgezindheid dat Boeren op een Kruispunt voldoende ondersteund moet worden en dat signaal ook naar de Vlaamse regering moet worden gegeven”, aldus Van Olmen.
