Nabestaanden van landbouwers botsen op kluwen van administratie
nieuwsWanneer een landbouwer overlijdt, komt er voor de nabestaanden vaak meer bij kijken dan alleen het verwerken van hun verlies. In korte tijd moeten ze zich wegwijs maken in een kluwen van administratieve verplichtingen, terwijl de dagelijkse werking van het landbouwbedrijf ook vaak moet blijven draaien. Een problematiek die Jong ABS recent aankaartte in een hoorzitting, en door Vlaams parlementslid An Hermans (N-VA) deze week nog eens op de politieke agenda verscheen. “Het is belangrijk dat we oog hebben voor deze uitdagingen", gaf Hermans mee.
In een recente hoorzitting over jonge boeren kaartte Jong ABS aan, de jongerentak van het Algemeen Boerensyndicaat, dat niet alleen zij moeite hebben met de administratieve jungle, maar ook nabestaanden in het geval van overlijden. Naast het verwerken van het verlies, moeten nabestaanden zich vaak ook op korte termijn verdiepen in de complexe administratieve papiermolen wanneer een landbouwbedrijf deel uitmaakt van de nalatenschap. Tegelijk moet de dagelijkse werking van het bedrijf zo snel mogelijk verder blijven lopen, zeker op bedrijven waar dieren elke dag verzorging nodig hebben. "Dat is allesbehalve evident, zeker voor partners of kinderen die niet vertrouwd zijn met het bedrijf", aldus Hermans. Ze bracht het knelpunt woensdag nog eens onder de aandacht in de commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid in het Vlaams Parlement.
Jong ABS stelde eerder voor om een portaal op te richten waar nabestaanden een overzicht vinden van alle administratieve verplichtingen na het overlijden van een landbouwer. Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) reageerde daar positief op. "Ik laat onderzoeken of de huidige webpagina van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij hierover kan worden uitgebreid met bijvoorbeeld een eenvoudige checklist van documenten, deadlines en verplichtingen", liet hij in de commissie weten.
Vandaag ontvangen nabestaanden na een overlijden van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij en de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) een brief met een overzicht van de beschikbare ondersteuning en informatie die hen helpt bij keuzes over de toekomst van het landbouwbedrijf. Het bevat ook gepersonaliseerde formulieren voor wie het bedrijf wil stopzetten of overnemen.
Breid het begrip 'overmacht' uit, zodat er meer ruimte is voor menselijkheid en pragmatiek
Onduidelijkheid over verdere uitbating
Naast de administratieve uitdagingen wezen cd&v-parlementsleden Mien Van Olmen en Bart Dochy ook op een aantal financiële knelpunten waarmee nabestaanden worden geconfronteerd. "Vaak moet een bedrijf nog worden verdergezet omdat er leningen lopen. Maar wat gebeurt er onder meer met VLIF-steun wanneer de nabestaande daar zelf niet langer voor in aanmerking komt, terwijl die steun wel was meegerekend in de bedrijfsvoering?", klinkt het.
Ook de regeling rond nutriëntenrechten kan volgens hen voor problemen zorgen. Wanneer er geen rechtstreekse opvolger is, kunnen die rechten niet zomaar aan een ander familielid worden overgedragen en wordt 25 procent afgeroomd. "Er bestaan veel onduidelijkheden over het regelgevend kader waarmee nabestaanden rekening moeten houden wanneer ze het bedrijf verder moeten uitbaten." Van Olmen en Dochy pleiten daarom voor een ruimere toepassing van het begrip overmacht, zodat in zulke moeilijke omstandigheden met meer menselijkheid en pragmatiek kan worden gehandeld.
Minister Brouns liet weten alle voorstellen met de nodige ernst te zullen bekijken.
In zo'n periode is het belangrijk dat ze zich omringen met mensen die vertrouwd zijn met de landbouwsector
Tijdige doorverwijzing naar hulporganisatie
Volgens hulporganisatie Boeren op een Kruispunt zou het al een mooie stap vooruit zijn als de organisatie opgenomen wordt in de protocollen van hulpdiensten. Een oproep die Boeren op een Kruispunt eerder al lanceerde, maar tot op heden nog geen gehoor kreeg.
Sommige nabestaanden van landbouwers vinden vandaag al de weg naar de organisatie. "Wij kunnen helpen met administratieve vragen of praktische ondersteuning, zoals het zoeken naar een vrijwilliger die tijdelijk voor de dieren zorgt", zegt directrice Els Verté. Toch weet nog niet iedereen de beschikbare ondersteuning op tijd te vinden.
"Soms komen mensen pas bij ons terecht wanneer het bedrijf bijvoorbeeld al onnodige economische schade heeft geleden", aldus Verté. Situaties waarin nabestaanden NER's tegen een veel te lage prijs verkopen zijn haar niet vreemd. “In zo'n periode is het belangrijk dat ze zich omringen met mensen die vertrouwd zijn met de landbouwsector", vertelt ze.
Een webpagina van het Agentschap waar alle informatie op gebundeld staat, kan volgens haar een meerwaarde zijn. Maar alleen als nabestaanden het ook weten te vinden. Niet iedereen kan even vlot overweg met websites en onlineloketten, zeker niet in een periode van rouw. Daarom blijft Verté ervoor pleiten dat Boeren op een Kruispunt in de draaiboeken van hulpdiensten terechtkomt. “Dan weten nabestaanden dat er ondersteuning beschikbaar is als ze daar behoefte aan hebben”, aldus Verté.
