Spaanse boeren bereid fors te betalen voor water

Spaanse landbouwers zijn bereid dubbel zoveel te betalen voor hun water als ze zich zo kunnen verzekeren van een gegarandeerde watertoevoer. Dat blijkt uit Spaans onderzoek naar het draagvlak bij boeren voor een duurzaam waterbeleid. Over het algemeen lijken boeren in het droge Spanje niet meteen happig om samen met de overheid naar een oplossing te zoeken. "Liever dan hun huidige gewoontes te veranderen, kiezen Spaanse boeren voor een hogere waterprijs", zo klinkt het.

Heel wat regio’s in het zuiden van Spanje zijn erg gevoelig voor waterschaarste en zullen dat in de toekomst nog meer zijn. Vanuit het beleid wordt hier steeds meer op ingespeeld, maar niet altijd met succes. Om het draagvlak bij landbouwers te vergroten, is het belangrijk om hen zo veel mogelijk te betrekken bij het uitdenken van het waterbeleid. Daarnaast moet het beleid voldoende stimulansen voorzien, en is er ook bij de landbouwers zelf een mentaliteitswijziging nodig. Maar daarvoor lijkt het water tussen boer en overheid nog iets te diep, zo blijkt uit een Spaanse studie.

De onderzoekers ondervroegen in totaal 299 boeren uit het rivierbekken van de Segura, die ontspringt in Jaén en 325 kilometer verder, vlakbij Murcia, uitmondt in de Middellandse Zee. 35 procent van het water dat door de landbouwers wordt gebruikt is afkomstig van de Taag in Midden-Spanje, en het al dan niet illegaal oppompen van grondwater om de wisselvalige beschikbaarheid van water op te vangen is er schering en inslag.

De landbouwers kregen 36 mogelijke watermanagementplannen voorgeschoteld. Elk plan bevatte drie factoren: een gegarandeerde hoeveelheid water, een overheidsmaatregel die deze gegarandeerde hoeveelheid water mogelijk maakt en het bijbehorende kostenplaatje voor de boer, dat varieerde van 0,18 tot 0,40 euro per kubieke meter water. Toen de studie werd uitgevoerd, bedroeg de waterprijs tussen de 0,16 en de 0,18 euro per kubieke meter.

De vijf beleidsmaatregelen waaruit de boeren konden kiezen waren: een watertransfer vanuit het rivierbekken van de Ebro in het Noorden van Spanje; een verhoogde toegang tot behandeld afvalwater; striktere controles op het oppompen van grondwater; een watermarktsysteem, waarbij het recht op toegang tot water wordt verhandeld tussen de gebruikers; en als laatste een systeem van 'deficit-irrigatie', waarbij er net iets minder dan de benodigde hoeveelheid wordt geleverd.

Uit de antwoorden blijkt dat de Spaanse boeren bereid zijn gemiddeld 0,35 euro per kubieke meter, dubbel zoveel dan de huidige prijs, te betalen als ze voor die prijs een gegarandeerde toegang tot water hebben en er door de overheid geen extra maatregelen worden genomen. "De boeren waren duidelijk niet gewonnen voor maatregelen die om een actieve participatie vragen, zoals het watermarktsysteem", aldus de onderzoekers, die benadrukken dat landbouwers in de toekomst hoe dan ook meer verantwoordelijkheid zullen moeten nemen om een duurzaam antwoord te vinden op het watervraagstuk.