Soortenbesluit vindt evenwicht in vogelbestrijding

Hij is er nog niet, maar als de wolf ooit een poot op Vlaamse bodem zet, dan kan Vlaanderen snel een programma opzetten om de soort te beschermen of een compensatieregeling voor landbouwers uitwerken. De Vlaamse regering keurde vrijdag het Soortenbesluit voor een tweede keer goed, met de wolf als opmerkelijke extra soort, bevestigt het kabinet van Vlaams minister Joke Schauvliege. Voor de landbouwpraktijk zijn de wijzigingen aan de bestrijding van kraaiachtigen relevanter. Met de hulp van Hubertus Vereniging Vlaanderen proberen we de draagwijdte daarvan in te schatten. Algemeen geldt dat het wettelijk kader aan helderheid wint, de administratieve verplichtingen voor jagers die een bestrijding uitvoeren haalbaarder worden en de bestrijding van spreeuwen en Vlaamse gaaien mogelijk blijft, ook al staat de natuurbeweging daar kritisch tegenover.

Op voorstel van minister Joke Schauvliege wijzigt de Vlaamse regering het Soortenbesluit. Daarin wordt bepaald welke dier- en plantensoorten beschermd zijn, en welke wettelijke gevolgen gepaard gaan met die beschermde status. Een hele reeks handelingen zijn verboden ten aanzien van deze beschermde soorten. De wijzigingen komen vaak neer op een implementatie van de Europese vogel- en habitatrichtlijn of een verduidelijking van zaken die vatbaar waren voor interpretatie. Verder worden een aantal knelpunten opgelost want in de regelgeving stonden voorschriften die moeilijk uitvoerbaar waren voor jagers en/of moeilijk handhaafbaar door de overheid.

Dat de wolf als beschermde soort toegevoegd wordt, viel persagentschap Belga op. De wolf is Europees beschermd via de habitatrichtlijn, maar die dient omgezet te worden in Vlaamse wetgeving", verduidelijkt Anke Geeraerts van Natuurpunt. Voorts werden een aantal kritische soorten toegevoegd aan het soortenbesluit, zoals de eikelmuis en een aantal bedreigde vlinders en kevers. Ook voor marterachtigen werd een regeling uitgewerkt, onder meer een verbod op bezit. Dat verbod slaat niet enkel op levende exemplaren, ook het bezit van niet geregistreerde opgezette dieren is verboden, maar er zou wel een regularisatieregeling komen.

Verder kan voor meer soorten een soortenbeschermingsprogramma worden opgemaakt, gaat Geeraerts voort. "Er werd ook een luik toegevoegd over invasieve soorten ter uitvoering van de nieuwe Europese wetgeving. Die zorgt voor een meer structurele aanpak van exoten en de focus ligt op preventie." Tot dusver ontbrak het aan een wettelijk kader en waren exoten ‘statuutloos’. Hun bestrijding werd verantwoord door het ontbreken van enige bescherming in de natuur- en jachtwetgeving.

Op de versoepeling van de bestrijding van kraaiachtigen die de Vlaamse regering voorstelde, volgde in eerste instantie heel wat kritiek vanuit de natuurbeweging. "De minister is daar deels op teruggekomen en de beslissing is een aanvaardbaar compromis", klinkt het. Binnen Minaraad en SALV was gebleken dat de bestrijding van vogelsoorten die schade veroorzaken aan fruitplantages en andere landbouwgewassen een gevoelige snaar raakt bij natuurbeschermers. Vanwege het dalend broedsucces van spreeuwen hebben Natuurpunt en Vogelbescherming Vlaanderen zich bijvoorbeeld verzet tegen bestrijding van deze soort. De landbouworganisaties hielden vol dat spreeuwen aanzienlijke schade kunnen veroorzaken in de fruitteelt.

Om te weten welk compromis er uit de bus is gekomen, steken we ons licht op bij Hubertus Vereniging Vlaanderen. De belangenverdediger van de jagers ijvert al langer voor een werkbaar Soortenbesluit en is tevreden met de wijzigingen. Vooral de interpretatie van bijlage 3, op basis waarvan de jachtsector kraaiachtigen kan bestrijden, was voor verbetering vatbaar. De nieuwe tekst bevestigt dat kunstmatige lokvogels ingezet kunnen worden en laat ook akoestische lokmiddelen toe. Het gebruik van vangkooien wordt verduidelijkt en uitgebreid voor kraaien en kauwen.

De jachtsector kan meer in het algemeen leven met de toegelaten methoden van bestrijding en het tijdsvenster waarbinnen jagers landbouwers kunnen bijstaan in de bescherming van hun teelten. Bij gebruik van vuurwapens is dat bijvoorbeeld tussen zonsopkomst en zonsondergang. Ondanks de kritiek van de natuurbeweging bepaalt het Soortenbesluit dat spreeuwen en Vlaamse gaaien bestreden kunnen worden wanneer ze schade veroorzaken aan fruitplantages. Weliswaar kan dat enkel binnen een perimeter van 150 meter rond het perceel waar de schade zich voordeed.

Bij schade aan landbouwgewassen in het algemeen kunnen kraaien, kauwen en eksters het ganse jaar door bestreden worden. Zijn overzomerende brandganzen de boosdoener, dan kan een landbouwer alleen van 1 mei tot en met 31 september een beroep doen op een jager. Volgens Dieter De Mets, projectmanager bij Hubertus Vereniging Vlaanderen, heeft de wetgever een steek laten vallen in de bestrijding van de brandgans. Het gebruik van vuurwapens wordt uitgesloten, anders dan bijvoorbeeld bij de spreeuw, maar dit heeft volgens de jachtexpert een averechts effect. “Een kooi met lokvoedsel schrikt een dier niet af. Via deze methode wordt een massa dieren gevangen, die achteraf geëuthanaseerd worden. Dit kan niet de wens van de natuurbeweging zijn. Bij het gebruik van een vuurwapen sterft maar een beperkt aantal dieren en volstaat het afschrikeffect voor de troep ganzen.” Wanneer een groot aantal brandganzen neerstrijkt op een perceel, dan vreten ze niet alleen aan het gewas maar vervuilen ze dat ook met hun uitwerpselen.

Het gewijzigde Soortenbesluit is een verhaal van geven en nemen geworden, waar nu eens de landbouwsector en de jagers hun wensen vervuld zien en dan weer een toegift aan de natuurbeweging werd gedaan. Hubertus Vereniging Vlaanderen kan zich vinden in het evenwicht tussen ieders belangen, en hecht veel belang aan de administratieve vereenvoudiging voor de eigen achterban. Dieter De Mets: “Het toevoegen van een kaart op schaal 1:10.000 of 1:25.000 waarop de trechtervallen en larssen-vangkooien worden aangeduid en de meldingsplicht aan de burgemeesters verdwijnt, wat voor jagers een heleboel papierwerk inhield.”

Wel is er in de jachtsector ongerustheid over een mogelijke uitbreiding van de code van goede praktijken naar de bestrijding van kraaiachtigen. Die code bepaalt dat landbouwers maatregelen moeten nemen om schade te beperken of voorkomen alvorens ze een jager kunnen inschakelen. Volgens De Mets spreekt het niet vanzelf om kraaiachtigen op een afstand te houden met wapperende linten, opblaaspoppen en vogelafweerkanonnen. Hij vreest voor gewenning bij de vogels na verloop van tijd zodat alle inspanningen van landbouwers weinig zoden aan de dijk zullen brengen.

Het principieel goedgekeurde besluit wordt nu voor advies voorgelegd aan de Raad van State.