"Scharrelstallen schadelijk voor gezondheid veehouder"

Pluimveestallen waar kippen vrij kunnen rondlopen en scharrelen verhogen het dierenwelzijn maar zijn tegelijk schadelijker voor de gezondheid van de pluimveehouder en de omwonenden. Dat concludeert een Nederlandse student in zijn thesis voor de Nederlandse Wageningen Universiteit. “Op termijn moeten stalsystemen zo ontworpen worden dat de grote geventileerde ruimten waar de kippen eten, leggen en slapen geen hinder veroorzaken voor boer en buurman”, zo klinkt het. 

Anders dan in de oude legbatterij waar de kippen dichter op elkaar zaten, hebben de leghennen in moderne volière-systemen twee keer zoveel ruimte en kunnen ze op stok in een klimrek. “Als 's avonds het licht in de stal uitgaat, zie ik binnen een kwartier de concentratie stof op mijn meter met 90 procent dalen", zegt Albert Winkel, die promoveerde aan de Wageningen Universiteit met een onderzoek naar de gezondheid van pluimveehouders. Hij verrichtte uitgebreide metingen op 36 pluimveehouderijen. 

“De leghen kan in de volièrestal lekker scharrelen, maar daarbij produceert ze zo veel stof dat de veehouder klachten aan zijn luchtwegen krijgt”, zo klinkt de paradox. Ook omwonenden zouden veel meer last van fijn stof hebben dan vroeger. Om de stallucht te verversen, wordt 9 kubieke meter lucht per kip per uur de buitenlucht in geblazen, zeg maar 200.000 kuub per stal per uur. Omwonenden met COPD en astma hebben aantoonbaar meer klachten en rond stallen is het aantal longontstekingen verhoogd, zo stelt Winkel vast.

Anders dan het bekende fijn stof van kleine roetdeeltjes uit verkeer en industrie, is het opgescharrelde stallenstof een heterogeen allegaartje van mest, veren, huidschilfers en voeder vermengd met de houtkrullen. Allerlei levende bacteriën en dode micro-organismen kunnen met dat fijn stof meeliften en gezondheidsschade veroorzaken. Winkel onderzocht ook technieken die de uitstoot reduceren. Zo kan het stof bijvoorbeeld geïoniseerd worden met elektronen wat de uitstoot halveert. Dat kost 5 cent per kip. Een iets duurdere manier is om de strooisellaag te vernevelen met koolzaadolie.

Winkel voegt daar nog aan toe dat deze systemen geen structurele oplossing zijn, en dat stalsystemen in de toekomst zo ontwikkeld moeten worden dat de grote geventileerde ruimten waar de kippen eten, leggen en slapen geen hinder veroorzaken voor boer en buurman. Hoogleraar milieu-epidemiologie Dick Heederik van de Universiteit Utrecht noemt het "een gemiste kans" dat eind jaren 90 niet tegelijk met het dierenwelzijn ook naar de arbeidsomstandigheden van de pluimveehouder is gekeken. "Het is nu een grote uitdaging om een stal te ontwerpen die voldoet aan de eisen voor dierenwelzijn, arbeidsomstandigheden en gezondheid van omwonenden."