'Samen grenzen verleggen in het melkveecafé'

Evolueren naar duurzaamheid op een melkveebedrijf kan slechts wanneer de verschillende betrokkenen gezamenlijk leren en acties ondernemen. Dat is het uitgangspunt van het project 'melkveecafé'. Een twintigtal melkveehouders kwamen in 2009 enkele keren samen tijdens een zogenaamd melkveecafé om met collega's en experten te discussiëren over de aspecten van een duurzame bedrijfsvoering.

Melkveecafé is een initiatief van de eenheid Landbouw & Maatschappij (L&M) van het ILVO en de afdeling Monitoring en Studie (AMS) van het Departement Landbouw en Visserij. Twee groepen van telkens een tiental gespecialiseerde melkveehouders uit Oost-Vlaanderen en Antwerpen kwamen in 2009 enkele keren samen in discussiegroepen om aspecten van een duurzame bedrijfsvoering te bespreken.

Voor elk bedrijf werden de bedrijfsgegevens uit het Landbouwmonitoringsnetwerk (LMN) van AMS verwerkt tot een duurzaamheidsster. De duurzaamheidsster van L&M is een monitoringssysteem voor duurzaamheid op bedrijfsniveau en is speciaal ontwikkeld om boekhoudkundige gegevens op een visueel aantrekkelijke manier om te zetten in betekenisvolle informatie.

Deze informatie toont de landbouwer hoe zijn bedrijf presteert op verschillende economische, ecologische en sociale thema’s. Het maakt het bijgevolg ook mogelijk om over andere dan louter economische aspecten van de bedrijfsvoering te communiceren naar en tussen landbouwers. Landbouwers zien het als een goed hulpmiddel om snel een overzicht te krijgen van het bedrijf en zich bewust te worden van sterke en zwakke punten.

In de loop van 2009 werden vier melkveecafés georganiseerd. De thema’s die werden behandeld zijn nutriënten-, water- en energie-efficiëntie, het gebruik van alternatieve waterbronnen, hernieuwbare energie, het nutriëntenoverschot, rentabiliteit en productiviteit, maar ook sociale thema’s als beroepstrots en landschapszorg. Telkens werd een expert uitgenodigd om de discussies te ondersteunen. De landbouwers moeten immers actief deelnemen en niet, zoals bij een voorlichtingsmoment, enkel luisteren.

Het bleek zeer interessant  om met behulp van de duurzaamheidsster 'sociaal leren' in de praktijk uit te testen en om de boekhoudkundige gegevens van AMS meer ten dienste van de landbouwer te stellen. Tijdens de melkveecafés konden de landbouwers ervaringen uitwisselen en samen met hun collega’s en experts zoeken naar duurzame maatregelen, die verder met de specifieke bedrijfssituatie afgetoetst konden worden. De ervaringen in de melkveecafés stellen het ILVO in staat om de duurzaamheidsster meer gebruiksvriendelijk en representatief te maken.

Aangezien zowel melkveehouders als organisatoren erg enthousiast waren, zal AMS ook in 2010 melkveecafés organiseren. Voorlopig zullen wel enkel de gespecialiseerde melkveehouders van het landbouwmonitoringsnetwerk kunnen deelnemen, aangezien hun bedrijfsgegevens ter beschikking staan van AMS en aangezien de duurzaamheidsster voor de andere deelsectoren nog ontwikkeld moet worden.

Het volledige rapport kan geraadpleegd worden op: Melkveecafé. Samen grenzen verleggen

Campens V., De Mey K., D’hooghe J. & Marchand F. (2010) Melkveecafé: Samen grenzen verleggen, Beleidsdomein Landbouw en Visserij, afdeling Monitoring en Studie, Brussel, en het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek, eenheid Landbouw en Maatschappij, Merelbeke