Ruslandcrisis rolt over de tongen in Vlaams Parlement

De Vlaamse varkenssector heeft zwaar te lijden onder het Russisch invoerverbod. De marges staan onder druk en de prijzen namen in vergelijking met vorig jaar een duik met 17 procent, zei Vlaams minister van Landbouw Joke Schauvliege in het Vlaams Parlement. Zij pleit voor Europese steun voor de varkensboeren, maar het lijkt twijfelachtig of die er komt. De minister ging met de parlementsleden van de commissie Landbouw ook in gesprek over de impact van de handelsoorlog in de andere sectoren: fruit, groenten, sierteelt, enz.

Dinsdag maakte de Europese Commissie een tweede pakket bekend aan steun voor de door de boycot getroffen land- en tuinbouwers. België is in dat pakket van 165 miljoen euro de grootste begunstigde voor fruit en de tweede begunstigde voor groenten. Samen met andere maatregelen die de Vlaamse overheid nam, moet dat het leed voor de getroffen land- en tuinbouwbedrijven verzachten.

Voor de vleessector heeft de Europese Commissie nog geen maatregelen aangekondigd, op een enveloppe van 30 miljoen euro voor promotieacties na. Rusland is echter een zeer belangrijke afzetmarkt voor de Vlaamse varkenssector. Op de Europese landbouwraad van 13 en 14 oktober zal minister Schauvliege Europese steun voor de varkensboeren bepleiten. Maar of die er komt, is niet evident. “Een aantal lidstaten, waaronder Duitsland, zijn gekant tegen Europese steun of tegen Europese maatregelen”, verklaart Schauvliege het getreuzel van de Europese Commissie. "Wij beseffen dat de sector in een heel lastig parket zit", voegde Schauvliege er in het Vlaams Parlement meteen aan toe.

Tijdens de eerste vergadering van de nieuw samengestelde commissie Landbouw in het Vlaams Parlement mocht de minister vaststellen dat de leden van de verschillende politieke strekkingen erg bezorgd zijn over de impact van het Russische handelsembargo op de land- en tuinbouw. Marino Keulen wil namens Open Vld weten hoe ver de Vlaamse regering staat met het aanboren van nieuwe markten, het beleveren van Rusland via doorvoer langs landen die niet onder het embargo vallen en het ledigen van de financiële noden bij boeren en tuinders met Europese compensaties. Hij maakt de minister er ook attent op dat de sector vragende partij is voor een versnelde uitbetaling van de investeringssteun en voor overbruggingskredieten met een waarborg voor de banken vanwege het Vlaams gewest.

Ook N-VA-er Jelle Engelbosch suggereert dat het wenselijk kan zijn om vanuit Vlaanderen overbruggingskredieten of kapitaalpremies via het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) toe te staan en/of te versnellen. “Zo krijgen gezonde bedrijven die tijdelijk in financiële moeilijkheden zouden kunnen geraken, wat zuurstof.” Wat de varkenssector betreft, vreest Engelbosch dat het vrijhandelsakkoord met Canada de sector voor nog meer problemen kan stellen. Canada zal namelijk veel meer varkensvlees mogen uitvoeren naar Europa.

Volksvertegenwoordiger Jos De Meyer (CD&V) somt alle getroffen sectoren nog eens op: de fruit- en groentesector, de sierteelt, de melkvee- en de varkenshouderij. Voor de varkenshouderij gaat het om een jaarlijkse uitvoer ter waarde van 50 miljoen euro die mislopen wordt. “Dit komt bovenop de grootste crisis die de varkenshouderij al in de jongste decennia heeft meegemaakt, zowel qua scherpte als qua duur”, aldus De Meyer. Hij is dan ook erg benieuwd naar de houding van de minister tegenover voorstellen van de landbouworganisaties zoals het uit de markt houden van vlees. Een vervroegde uitbetaling van de inkomenssteun voor de producenten uit de verschillende sectoren lijkt De Meyer genegen.

Stefaan Sintobin van Vlaams Belang vreest dat onze agrovoedingsindustrie op termijn Rusland als afzetmarkt kwijtspeelt. Over de crisis in de varkenssector zegt hij dat die verder gaat dan de Russische boycot. De kwestie is al tientallen keren aangekaart in de commissie en er werd de varkensboeren de afgelopen jaren van alles beloofd. “Er was een actieplan, er zou een rondetafelconferentie komen, er was het Prijzenobservatorium op federaal niveau, er waren afspraken binnen het ketenoverleg. Maar eigenlijk moeten we vaststellen dat er, ondanks alle mooie initiatieven en ondanks alle beloftes, niets gebeurd is om de varkenssector erbovenop te helpen”, evalueert Sintobin. Hij vraagt minister Schauvliege om bij de andere landen bondgenoten te zoeken voor Europese steun voor de varkensboeren in crisis.

CD&V-er Bart Dochy vindt het vooral pijnlijk dat het Europese beheercomité de financiële situatie in de varkenshouderij verkeerd berekent. Hij begrijpt ook niet dat Europa niet te overtuigen is van het feit dat het zijn verantwoordelijkheid moet nemen. “We krijgen het niet uitgelegd aan de landbouwer dat hij individueel moet opdraaien voor de gevolgen van een handelsoorlog die wordt gevoerd tussen werelddelen.” Verder ziet hij wel heil in een nieuw aspect van het regeerakkoord, namelijk de oprichting van producentenorganisaties. “Misschien kunnen we van de huidige crisis gebruikmaken om de sector ervan te overtuigen er positief tegenover te staan”, bedenkt Dochy. Volgens de minister ligt dat denkspoor op tafel en kan de overheid mee vorm geven aan de structuur als de sector hiermee wil doorzetten. “Met producentenorganisaties zouden we meer kunnen wegen op de aanbodbeheersing en de productie voor de binnenlandse markt”, geeft Schauvliege een duidelijk signaal.

Vlaams parlementslid Els Robeyns (sp.a) sluit zich aan bij de vragen van haar collega’s, in het bijzonder die over het verkennen van de exportmogelijkheden op nieuwe markten. “Ik denk dat iedereen hier begaan is met de situatie, ook diegenen die zich niet formeel hebben kunnen aansluiten bij de vragen”, vat minister Joke Schauvliege de algemene teneur in de commissie goed samen. Nu al kondigt ze aan dat de voorschotten op de toeslagrechten en de zoogkoeienpremie dit najaar snel uitbetaald zullen worden om de grootste financiële noden op landbouwbedrijven te ledigen.

Uit het antwoord van de minister blijkt tot slot nog dat Schauvliege de voorstellen van de landbouworganisaties inzake aanbodbeheersing steunt. “De meeste voorstellen kunnen echter alleen maar voldoende impact hebben als ze ook op Europees niveau worden doorgevoerd. Het is onduidelijk of daarvoor al voldoende draagvlak is. Ook daarover blijven we bilateraal in overleg”, belooft Schauvliege. Ook de mogelijkheid van exportrestituties moet op Europees niveau verder besproken worden. Op Vlaams niveau zou de optie van overbruggingskredieten opengesteld kunnen worden, maar de minister is daar voorzichtig mee. “Men vult eigenlijk een put met een nieuwe put. Niet alle sectoren zijn vragende partij.”