Parlement niet te spreken over onwerkbaar ggo-voorstel

Tijdens een bijzondere bijeenkomst heeft de milieucommissie van het Europees Parlement een voorstel van de Europese Commissie om lidstaten zelf te laten beslissen over het gebruik van en de handel in producten op basis van ggo's naast zich neergelegd. Omdat het voorstel "onwerkbaar" is en de interne markt zou schaden, vraagt het Parlement aan de Commissie om met een nieuw voorstel te komen. Over de verschillende fracties heen luidt de kritiek dat de handel in bijvoorbeeld veevoeders ernstig verstoord dreigt te geraken.

Nadat begin dit jaar de EU-landen al de toestemming hadden gekregen om de teelt van ggo's op hun grondgebied eenzijdig te verbieden, kwam de Commissie in april met haar voorstel over het gebruik van ggo's in de voedselketen. Dat komt er kort samengevat op neer dat de lidstaten individueel zouden mogen beslissen of ze levensmiddelen en diervoeders waar genetische gemodificeerde organismen in verwerkt zijn toelaten of verbieden.

Europees commissaris Vytenis Andriukaitis kwam zelf het wetsvoorstel toelichten. Hij maakte de parlementsleden duidelijk dat de Commissie de touwtjes in handen houdt bij het goedkeuren van ggo’s. Indien er lidstaten zijn die ernstige redenen hebben om te twijfelen aan de veiligheid van een ggo, dan zouden zij de mogelijkheid krijgen om het product in kwestie van hun grondgebied te weren. De argumenten die zij aanbrengen, mogen niet overlappen met de elementen waarover EFSA zich gebogen heeft tijdens de wetenschappelijke risicobeoordeling.

Dat de dwingende redenen die lidstaten aanvoeren gebaseerd zullen zijn op de situatie in eigen land vindt Andriukaitis in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel én met de eengemaakte Europese markt die een uitzondering voorziet voor redenen van algemeen belang. Belangrijke nuance is dat lidstaten niet de handel in of de invoer van een ggo kunnen verbieden, enkel het gebruik ervan op hun grondgebied. "Onwerkbaar" vindt de milieucommissie van het Parlement, waar dinsdagavond werd beslist om aan de Commissie een nieuw voorstel te vragen. Er zijn momenteel 58 ggo's toegelaten in Europa - onder meer voor gebruik in maïs en soja - en het parlement vreest dat een land dat ggo's verbiedt de exporterende bedrijven uit zijn buurlanden op de fles zal doen gaan. En wat met de handel in varkens die gevoederd zijn met ggo-voeders?

In die zin is het voorstel in strijd met de regels van de interne markt, luidt het. "Hoe zouden ze de handel in ggo's tussen EU-landen gaan controleren?", vraagt Bart Staes (Groen) zich af. "Gaat de douane in Roubaix opnieuw ingeschakeld worden?" In plaats van het voorstel terug te sturen naar de Commissie, had Staes liever gezien dat het parlement een poging deed de tekst aan te passen. Dat er een lappendeken dreigt te ontstaan van landen die ggo's wel toestaan en andere die er niet van willen weten, is volgens sceptische parlementsleden een bewuste zet van de Commissie om haar eigen voorstel te kelderen. "Dit kadert in de onderhandelingen die de Commissie met de Verenigde Staten voert over het TTIP-handelsverdrag", zegt Staes. "De VS wil een grote Europese afzetmarkt voor haar industriële landbouw en zal nooit instemmen met TTIP als de markt versnipperd is." Dat de Commissie überhaupt met haar voorstel gekomen is, is omdat voorzitter Jean-Claude Juncker bij zijn aantreden beloofde de autorisatieprocedures voor ggo's te democratiseren, luidt het.

Europees parlementslid Ivo Belet (CD&V) twijfelt of deze analyse van Staes de juiste is. "Dat weet ik niet. Zo'n manier van werken zou wel heel perfide zijn", zegt hij. Belet heeft een ander probleem met het Commissievoorstel. "We mogen geen onzekerheid over de volksgezondheid creëren bij de consument. Als de Europese autoriteit EFSA het gebruik van een bepaald ggo-product heeft goedgekeurd, waarom zou haar analyse vervolgens voor het ene land wel volstaan en voor het andere niet? Je zou zulke producten kunnen labellen. Wie een probleem heeft met middelen waar duidelijk ggo's in verwerkt zijn, moet maar een alternatief kopen."