Overzeese soja is niet bestemd voor tofu van vegetariër

Bij de start van de campagne ‘Dagen Zonder Vlees’ kroop Hendrik Vandamme, voorzitter van het Algemeen Boerensyndicaat, in zijn pen omdat hij de goegemeente wil doen inzien dat vlees niet de grote boosdoener is voor het milieu. Eén van zijn argumenten luidde dat veehouderij de reststromen van de humane voedselproductie opruimt. Hij koos zeer bewust het voorbeeld van de vleesvervanger tofu die gemaakt wordt van soja. Van die redenering maken Bond Beter Leefmilieu en veggievereniging EVA (soja)gehakt in De Morgen.

In de aanloop naar de campagne ‘Dagen Zonder Vlees’ werden dierlijke producten met alle zonden van Israël overladen zodat ABS-voorzitter Hendrik Vandamme in een opiniestuk tegengas gaf. Vandamme kwam bijzonder gevat uit de hoek wanneer hij het over de vleesvervanger tofu had. “Onze veehouderij ruimt de reststromen van de humane voedselproductie op, bijvoorbeeld van de productie van tofu. Tofu wordt gemaakt op basis van bestanddelen van sojabonen die aan de andere kant van de wereld geproduceerd worden en per stookolie aangedreven schip naar Europa komen om hier geperst te worden. Het resultaat van dat persproces bestaat uit twee componenten: sojaolie en perskoek. Uit de sojaolie maakt men onder andere tofu. De afval van het persproces, de perskoek, gaat naar de veehouderij om er te dienen als eiwitbron voor de dieren.”

Dit indachtig zijnde, vroeg Vandamme zich af wie nog kan blijven doorbomen over een overmatige ecologische voetafdruk van onze veehouderij. “Tofu-adepten zouden de veehouders dankbaar moeten zijn voor het opruimen van hun ecologische troep. Mijn lekker lapje vlees van bij ons blijft de volgende weken op tafel komen. Want wat is er verkeerd met het vee dat naast mijn boerderij het verplicht in stand te houden blijvend poldergrasland begraast? Draag ik dan niet bij tot het beperken van de broeikasgasuitstoot door het behoud van die graslanden en door die verder te gebruiken als koolstofopslag, ter voorkoming van de opwarming van de aarde? De dieren die grazen op permanente graslanden lopen dichtbij de Vlaamse grootsteden en zorgen uiteindelijk voor een lekker stukje vlees dat lokaal geproduceerd werd en pas op het einde van hun dagen werden de runderen bijgevoederd met de perskoek van de Braziliaanse soja die voor tofu gebruikt werd”, klonk het snedig.

Voor veggievereniging EVA en Bond Beter Leefmilieu is dat meer dan één brug te ver omdat Vandamme laat uitschijnen dat de soja die we in België importeren nodig is voor de productie van tofu en de veeteelt enkel zorgt voor de verwerking van het restafval. Laurens De Meyer (BBL) zet dat even recht: “Laat ons de cijfers er bij nemen. Dierlijke productie valoriseert inderdaad reststromen maar tegelijk komt de helft van de eiwitten in Belgisch veevoeder nog steeds uit het buitenland. Hoe lokaal kun je dat stukje vlees dan nog noemen? Tofu de grote schuldige van de ontbossing in Zuid-Amerika? Ook dat is mijlenver van de waarheid: van alle geïmporteerde soja wordt slechts zeven procent (7,9% om precies te zijn volgens deze studie van het Departement Landbouw en Visserij) gebruikt voor rechtstreekse consumptie. De rest dient als veevoeder. Ook op wereldschaal wordt driekwart van de soja gebruikt om dieren te voeden. Het zijn dus niet de tofu-etende vegetariërs die verantwoordelijk zijn voor de grote import van soja in België en dus voor de ontbossing in Zuid-Amerika.”

De Meyer wijst er ook op dat de soja uit Latijns-Amerika genetisch gemodificeerde soja is. “Deze mag in Europa niet voor rechtstreekse menselijke consumptie gebruikt worden. De soja die verwerkt wordt in vleesvervangers is volgens hem afkomstig van dichter bij huis, uit onder andere Oekraïne, Italië, Servië en Frankrijk. De beleidsmedewerker corrigeert Vandamme ook waar hij zegt dat tofu gemaakt wordt van sojaolie en dieren het eiwitrijke afval van het persproces eten. “Tofu zijn net de eiwitten uit een sojaboon. Deze worden gewonnen uit sojamelk en niet uit sojaolie. De reststromen die daaruit voortkomen, zijn miniem maar kunnen wel in dierenvoeder.”

EVA en Bond Beter Leefmilieu betogen gezamenlijk in De Morgen dat de boerensyndicus een veel te rooskleurig beeld ophangt van de Belgische veeteelt. “Als we echt naar een duurzame lokale veeteelt willen waarbij de dieren enkel afval en gras eten, zal onze veestapel enorm moeten krimpen en moeten we met zijn allen veel minder dierlijke producten eten. Het hele jaar door. En wat dat Belgisch witblauw betreft - onze nationale trots - misschien nog even dit. Deze runderen lijden aan gewrichts- en botproblemen en hebben moeite met lopen. De kalveren zijn bij de geboorte al zo zwaar dat een natuurlijke bevalling te risicovol is. Een land als Zweden heeft er alles aan gedaan om de Belgische witblauw-runderen te weren omwille van dierenwelzijnsredenen. Het runderras werd geoptimaliseerd om zoveel mogelijk biefstuk op te brengen. Daardoor zijn de dieren niet alleen het slachtoffer van onze vleeslust, maar ook van hun eigen lichaam. Is dat echt iets om trots op te zijn?”