"Niemand ligt wakker van plastificering van Vlaanderen"

Iedereen ligt wakker van de verdere verstening van Vlaanderen. Dat gaven we als titel mee aan een artikel over het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. “Niemand ligt wakker van de plastificering van Vlaanderen”, repliceerde activist Toon Eerdekens via Twitter. Door in het straatbeeld kunstwerken te maken van afval en de plasticvervuiling aan te klagen via sociale media wil hij mensen bewustmaken van de milieuramp die zich voltrekt. De vuiligheid die mensen uit hun autoraam kieperen, veroorzaakt allerlei problemen. In het Hageland verloor een landbouwer recent een koe door scherpe stukjes van metalen drankblikjes die in het voeder terechtkwamen. Een alleenstaand geval is dat niet.

Waar je ook komt langs Vlaamse wegen, je komt er zwerfvuil tegen. Nieuw is het probleem niet maar dat wil niet zeggen dat het ons onverschillig mag laten. Toon Eerdekens probeert al jaren de Vlaming een geweten te schoppen door op een onvermoeibare manier actie te voeren. Hij begon met kunstwerken van afval te maken. Door de palen vol plastic afval op te stellen in het straatbeeld leken het wel publieke schandpalen voor een ernstig milieuprobleem.

Eerdekens schreef een vlijmscherp opiniestuk op DeWereldMorgen.be over het uitblijven van statiegeld. Dat Vlaanderen een maatregel die in één klap 40 procent van het zwerfvuil voorkomt niet wil invoeren, kan er bij hem niet in. “Bovendien zou die ene simpele maatregel, die onder meer in Duitsland zijn werking bewijst, Vlaanderen en de Vlaamse gemeenten vele tientallen miljoenen belastinggeld besparen”, argumenteert Eerdekens. Hij stoort zich aan de campagnes en publicaties van OVAM en Fostplus, wrijft hen zelfs manipulatie van de cijfers aan en zet hen op die manier te kijk als ‘wegwerplobby’.

De man voert zijn kruistocht tegen zwerfvuil ook heel actief op sociale media. Zijn foto’s en filmpjes over het zwerfvuil langs wegen en rivieroevers worden vaak bekeken en gedeeld. Vlamingen kieperen achteloos duizenden tonnen afval uit hun autoraam. Toch raken de filmpjes over plastic dat op weg is naar de zee om daar een nog grotere milieuramp te veroorzaken een gevoelige snaar. Recent beroerde een foto van een door zwerfvuil gedode koe de gemoederen op Facebook. Een landbouwer uit Kortenaken (Vlaams-Brabant) verklaarde dat het dier een pijnlijke dood was gestorven door scherpe stukjes van drankblikjes in de maag. Na maaien belandt het zwerfvuil dat in een weide rondslingert in de graskuil. Delen van een uiteengereten drankblikje zijn zo scherp dat een klein stukje voor een honderden kilo’s zware koe dodelijk kan zijn.

Het is niet de eerste koe die sneuvelt door zwerfvuil en als we zien hoeveel vuiligheid er rondslingert naast Vlaamse wegen zal het helaas ook niet de laatste zijn. Jongerenorganisatie Groene Kring vroeg in 2013 aan alle plattelandsgebruikers om afval in de vuilnisbak te deponeren. Een jaar later schreven we dat de hoeveelheid zwerfvuil langs snelwegen ieder jaar nog toeneemt. In de mate dat er al cijfers voorhanden zijn, zijn ze onvolledig. Eerdekens stoort zich mateloos aan het systematisch onderschatten van het probleem in campagnes van OVAM en Fostplus. Hij vraagt zich af hoelang het afvalbeleid nog gebaseerd wordt op “foutieve informatie en beweringen van financieel betrokken lobby’s”.

Begin dit jaar waarschuwde het World Economic Forum er nog voor dat er in 2050 meer plastic dan vis in de oceanen zal zitten als we het roer niet omgooien. Alleen al in de Noordzee komt jaarlijks naar schatting 20.000 ton plastic afval terecht. Afgelopen weekend maakten 17 surfclubs naar jaarlijkse gewoonte de stranden van Knokke tot De Panne schoon. Sp.a greep dit aan om te pleiten voor actie. “De problematiek moet een belangrijk onderdeel vormen van zowel het Vlaamse, federale als Europese milieubeleid”, luidt het. Volksvertegenwoordigers Steve Vandenberghe en Bruno Tobback kondigen aan dat ze zelf een actieplan gaan schrijven op basis van gesprekken met experts, milieuorganisaties en betrokken burgers. Nog voor de zomer organiseren ze een studiedag, kort daarna volgen voorstellen voor concrete maatregelen.