Natuurbeheer en landbouw verzoend via agrobeheergroep

Landbouw en natuur staan wat hun ruimteclaims betreft in competitie voor de schaarse open ruimte die Vlaanderen rijk is, maar het systeem van de agrobeheergroepen bewijst dat er wel degelijk synergiën te vinden zijn waar beide partijen zich in kunnen vinden. Zo presenteerde het Agrobeheercentrum Eco², de koepelorganisatie van de intussen 30 Vlaamse agrobeheergroepen, tijdens zijn jongste jaarvergadering het verhaal van de rol die landbouwers spelen in het beheer van het Bos van Aa in Zemst. 

Om landbouwers de kans te geven ingeschakeld te worden in lokaal landschapsbeheer werd een aantal jaar geleden het concept van de agrobeheergroepen (ABG’s) in het leven geroepen. Zo’n ABG houdt zich tegen vergoeding bezig met natuurbeheer (bv. botanische soortenrijkdom, akkervogels en bijen), landschapsbeheer (valorisatie van houtige biomassa uit houtkantenbeheer), maar ook met waterbeheer (stuwpeilbeheer, peilgestuurde drainage).

In 2015 werden twee nieuwe ABG’s opgericht, beide overigens rond waterbeheer. Dit jaar staat de teller met nieuwe groepen in Aalst, Diest en Willebringen al op drie. Daarnaast werden niet minder dan 19 nieuwe projecten goedgekeurd en opgestart waaraan Eco² zijn medewerking verleent, vooral in het kader van het Europese plattelandsprogramma. Voor de jaarvergadering werd de agrobeheergroep ‘agronatuurbeheer Zemst’ als gastheer aangeduid om het verhaal van het landschaps- en natuurbeheer in het kader van het SBZ-gebied Bos van Aa uit de doeken te doen. 

“In de jaren ’70 zijn landbouwers hier onteigend in het kader van de inrichting van een zandwinningsgebied en later werd het dan een ‘Natura 2000’-gebied”, vertelt Wim Commers, voorzitter van de lokale agrobeheergroep. De eigenaar, Waterwegen en Zeekanaal (W&Z), kondigde in 2011 aan dat ze het gebied wilden inrichten om de gestelde natuurdoelen te bereiken. Concreet gaat het dan vooral over extensieve begrazing, maaiwerkzaamheden, aanleg en beheer van poelen voor de kamsalamander en houtkanten.

Om die doelstellingen te verwezenlijken werden landbouwers ingeschakeld. “We hebben meteen bekeken of de landbouwers die er vroeger hun percelen hadden niet op een andere manier konden helpen”, aldus Mathias D’Hooghe, regiocoördinator van Eco². “Vooral als het gaat over het graven van poelen en graslandbeheer is hun hulp meer dan welkom. Dat graslandbeheer gebeurt zonder chemische middelen en pas na 15 juni omdat het over natuurgebied gaat.”

“Verder doen we hier ook aan ontmijningsbeheer: door het jarenlange landbouwgebruik van deze percelen zit hier te veel fosfor in de grond”, vervolgt D’Hooghe. “Momenteel wordt ongeveer 5 hectare beheerd door de agrobeheergroep, maar dat areaal zal de komende jaren stelselmatig groeien. Daarnaast voert de ABG ook taken uit voor de gemeente. Het verhaal van het Bos van Aa is er een van overleg en afspraken maken tussen landbouw en natuurbeheer. Afspraken die een win-win situatie creëren voor de biodiversiteit, de landbouw en de maatschappij in zijn geheel.”

Meer info: Agrobeheercentrum