Milieuagentschap vermaant EU-15 voor ammoniakuitstoot

Het Europese Milieuagentschap vestigt de aandacht op het protocol van Göteborg waarin de internationale gemeenschap in 1999 het engagement heeft vastgelegd om de grensoverschrijdende luchtverontreiniging aan te pakken. De Europese Unie onderschreef het protocol en vertaalde het in de NEC-richtlijn die de lidstaten emissieplafonds oplegt voor vier polluenten. Eén van die vier is ammoniak, hoofdzakelijk van de landbouw afkomstig. Daar ging het de goede richting mee uit sedert 1990 maar het Milieuagentschap waarschuwt voor een trendbreuk in 2014. De licht stijging met 0,9 procent zorgt voor een overschrijding van het ammoniakplafond op het niveau van de 15 oude lidstaten van de Unie. België respecteert de toegewezen nationale limiet.

De Europese NEC-richtlijn die de lidstaten nationale emissieplafonds oplegt voor vier polluenten (stikstofoxiden, ammoniak, zwavel en vluchtige organische stoffen, andere dan methaan) stamt voort uit de internationale afspraken die daaromtrent gemaakt zijn. In de schoot van de Verenigde Naties wordt al sinds 1979 gepoogd om grensoverschrijdende luchtverontreiniging te beteugelen. Het zogenaamde LRTAP-verdrag omvat een aantal protocollen met concrete afspraken. Het protocol van Göteborg is er daar één van. Het bepaalt nationale plafonds voor de luchtemissies die hierboven staan opgesomd.

Na een herziening van het protocol werden de emissieplafonds die golden vanaf 2010 aangescherpt vanaf 2020. De uitstoot van stikstofoxiden, ammoniak en zwavel veroorzaakt zure regen en ozonvorming. Ook aan de uitstoot van fijn stof werden limieten gesteld in het geactualiseerde protocol. Voor ons land wordt vooropgesteld dat de uitstoot van fijn stof tussen 2005 en 2020 met één vijfde vermindert. Voor zwavel en stikstofoxiden is de te leveren inspanning dubbel zo groot. De uitstoot van ammoniak moet in dezelfde tijdspanne nog eens met twee procent omlaag.

Het Europese Milieuagentschap houdt de lidstaten nu bij de les door hen terecht te wijzen voor de toegenomen ammoniakuitstoot in 2014. In het laatste jaar van de rapportering conform het LRTAP-verdrag (2014) deed zich een toename met 0,9 procent voor. Tussen 1990 en 2014 was de algemene trend wel positief en daalde de ammoniakemissie met 24 procent in de Europese Unie. Het Milieuagentschap houdt de 15 oude lidstaten verantwoordelijk voor de recente toename. Voor het eerst overschreden zij het gezamenlijke plafond dat sinds 2010 gehanteerd wordt als aanvulling op de nationale plafonds, en dat met 0,2 procent. Slechts vier landen lopen tegen hun nationale ammoniakplafond aan: Finland, Duitsland, Nederland en Spanje.

De stijging in 2014 wordt toegeschreven aan de verhoogde uitstoot in Duitsland, Spanje en Frankrijk. Ook andere lidstaten rapporteren sinds kort een lichtjes verhoogde ammoniakuitstoot, maar dat zou te wijten zijn aan een betere becijfering van de ammoniakemissie door landbouw. Dat wordt hen door het Milieuagentschap niet aangewreven, integendeel zelfs. Zowat 94 procent van de ammoniakemissie – dat is niet hetzelfde als de totale stikstofuitstoot – in Europa wordt door landbouw veroorzaakt. De belangrijke bronnen van emissie zijn mestopslag, het uitrijden van dierlijke mest en het aanwenden van kunstmest. Een te grote uitstoot van ammoniak in de omgeving leidt tot milieuproblemen (vermesting en verzuring) en ongezonde lucht.

De emissie van de andere polluenten die onder het toepassingsgebied van het internationale verdrag vallen, is sedert 1990 sterker gedaald dan de ammoniakemissie. Zo wordt voor stikstofoxiden een reductie met 55 procent door de EU gerapporteerd. De zure regen van weleer is niet meer want de zwavelemissie is met maar liefst 88 procent teruggedrongen sedert 1990. Het Milieuagentschap wijdt dit aan het gebruik van zwavelarme brandstoffen en de Europese voorschriften daaromtrent. Ook komt er minder fijn stof in de lucht terecht, ongeveer een kwart minder sedert 2000 en dat zowel voor de kleine als de iets grotere fractie.

Meer info: European Environmental Agency