Maatschappelijk debat kan ggo-controverse ontmijnen

Hoe kunnen we het ontstaan en verloop van de maatschappelijke controverse rond de ggo-veldproef verklaren? Dat vroeg het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) zich af. De analyse wil wetenschappers, beleidsmakers en maatschappelijke actoren de kans geven het beslissingsproces rond wetenschappelijk onderzoek kritisch te herdenken en eventueel bij te sturen.

De ggo-veldproef die uitgevoerd werd op het ILVO-proefveld in Wetteren zorgde voor heel wat controverse. Om daar eventuele lessen uit te trekken, gingen enkele ILVO-onderzoekers op zoek naar oorzaken van en verklaringen voor de opschudding. Op de vraag of de controverse vermijdbaar was, kunnen de onderzoekers geen antwoord geven. "We bevelen wel aan om als betrokkenen bij een maatschappelijke kwestie bewust te zijn van het spanningsveld dat kan ontstaan in de complexe relaties tussen landbouwkundig onderzoek, beleid en maatschappelijke bezorgdheden", klinkt het.

De onderzoekers beschreven vijf versies waarop de ggo-veldproef met aardappelen bekritiseerd kan worden, namelijk als objectieve wetenschappelijke onderzoeksactiviteit, als actie-communicatie, als toepassing van cisgenese, als testcase voor beleid en wetgeving of tenslotte de veldproef als risico voor volksgezondheid en leefmilieu. Het pijnpunt in heel de discussie rond veldproeven met ggo-gewassen ligt volgens de onderzoekers in het feit dat er geen procedures bestaan die rekening houden met al die verschillende versies. Ook het feit dat de huidige procedure voor de Bioveiligheidsraad enkel rekening houdt met technisch-wetenschappelijke argumenten die verband houden met volksgezondheid en leefmilieu is niet bevorderlijk.

De controverse rond de ggo-aardappelveldproef in Wetteren was dus geen ideeënstrijd rond één, voor iedereen duidelijk omschreven wetenschappelijke proef, zo luidt de conclusie. De posities van de verschillende betrokkenen in het debat zijn terug te voeren tot verschillende denkkaders die zich ontwikkelden in verschillende contexten waarin de veldproef betekenis kreeg. Om de controverse te begrijpen, moet men dus de vraag stellen naar welke veldproef men refereerde en naar welk bijhorend kader.

Het sociologisch onderzoek bestond uit semi-gestructureerde diepte-interviews met 21 sleutelactoren, secundaire databronnen en observaties van enkele manifestaties. Een Engelstalige versie van het onderzoek is in het januarinummer 2014 van het vaktijdschrift Sociologia Ruralis verschenen. Eind deze maand zullen onderzoekers de publicatie toelichten in de commissie Landbouw van het Vlaams Parlement.

Meer info: ILVO-mededeling